رابطه مدیریت سود عملکرد جاری و عملکرد آتی با امنیت شغلی مدیر عامل

نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد قزوین

2 کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهرا ن مرکزی

چکیده

این پژوهش به بررسی رابطه مدیریت سود عملکرد جاری و عملکرد آتی باافزایش امنیت شغلی مدیر عامل در شرکت های پذیرفته شده بورس اوراق بهادار تهران می پردازد. در این پژوهش مدیریت سود با استفاده از مدل تعدیل شدهجونز اندازه گیری شده است. و دوره تصدی مدیر عامل از صورت های مالی شرکت ها استخراج شده است. جامعهی آماری مورد مطالعه این پژوهش شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران میباشد. بااستفاده از روش نمونه گیری حذفی، 134 شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران انتخاب و برای آزمون فرضیههای تحقیق از آزمون رگرسیون داده‌های ترکیبیاستفاده شدهاست. نتایج تحقیق حاکی از آن است که بین مدیریت سود و دوره تصدی مدیر عامل رابطه معنیداری وجود دارد. همچنین بین مدیریت سود و عملکرد جاری و آتیشرکتها نیز رابطه معنی داری وجود دارد. در نتیجه فرضیه اصلی تحقیق یعنی وجود رابطه بین مدیریت سود با افزایش امنیت شغلی مدیر عامل را تایید می کند.
 
Abstract
The aim of this study is to investigate the relationship between earnings management and CEO’s Increases job security for the companies listed in Tehran Stock Exchange (TSE).
In this study, earnings management measured by using the modified Jones model and CEO's tenure has been extracted from the financial statements of the company. The study population included in this study is listed companies in Tehran Stock Exchange (TSE). Using a sampling culled, 134 listed companies in TSE during the period 1385 to 1390 were selected and to test the hypothesis of research used panel data regressions. The results indicate that the relation between earnings management and CEO's tenure is statistically significant. Also there is significant relationship between earnings management and the company's current and future performance statistically. Thus the main hypothesis of the research, the relationship between earnings management and CEO’s increases job security is confirmed.
 

کلیدواژه‌ها


 

رابطه مدیریت سود عملکرد جاری و عملکرد آتی

با امنیت شغلی مدیر عامل

 

 

کیهان مهام

تاریخ دریافت: 18/09/1394            تاریخ پذیرش: 20/11/1394

[1]

صباح بک محمدی[2]

 

 

چکیده

این پژوهش به بررسی رابطه مدیریت سود عملکرد جاری و عملکرد آتی باافزایش امنیت شغلی مدیر عامل در شرکت های پذیرفته شده بورس اوراق بهادار تهران می پردازد. در این پژوهش مدیریت سود با استفاده از مدل تعدیل شدهجونز اندازه گیری شده است. و دوره تصدی مدیر عامل از صورت های مالی شرکت ها استخراج شده است. جامعهی آماری مورد مطالعه این پژوهش شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران میباشد. بااستفاده از روش نمونه گیری حذفی، 134 شرکت پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران انتخاب و برای آزمون فرضیههای تحقیق از آزمون رگرسیون داده‌های ترکیبیاستفاده شدهاست. نتایج تحقیق حاکی از آن است که بین مدیریت سود و دوره تصدی مدیر عامل رابطه معنیداری وجود دارد. همچنین بین مدیریت سود و عملکرد جاری و آتیشرکتها نیز رابطه معنی داری وجود دارد. در نتیجه فرضیه اصلی تحقیق یعنی وجود رابطه بین مدیریت سود با افزایش امنیت شغلی مدیر عامل را تایید می کند.

 

واژه‌های کلیدی:مدیریت سود، امنیت شغلی، تصدی، عملکرد جاری، عملکرد آتی.

 

 

1- مقدمه

در سه دهه گذشته، مدیریت سود موضوع تعداد قابل توجهی از پژوهش‌ها در زمینه حسابداری بوده است. یکی از مهمترین سوالاتی که مورد توجه پژوهشگران حوزه‌ی مدیریت سود قرار گرفته، رابطه بین امنیت شغلی و مدیریت  سود است. این روزها بین پژوهشگران اتفاق نظری مبنی بر اینکه مدیران، سود را به منظور افزایش دوره مدت تصدی شان، مدیریت می‌کنند وجود دارد، از جمله فارنبرگ و تیرول (1995)، دی فوند و پارک(1997)، بویر و مولینا (2006) ، احمد لبو و ژو (2001) و چارفدین و بااویین1[i](2012).

صورت سود و زیان به سبب اطلاعات مفیدی که درباره میزان سود آوری واحدهای تجاری ارائه  می دهد برای استفاده کنندگان از اطلاعات مالی حائز اهمیت است. به عبارت دیگر، این صورت مالی دارای محتوای اطلاعاتی بوده و موجب سهولت تجزیه و تحلیل های لازم برای اخذ تصمیمات سرمایه گذاری خواهد شد. از اینرو، هرگونه ارائه گمراه کننده درباره عملکرد مالی واحد اقتصادی، می تواند آثار زیانباری را برای سرمایه گذاران در پی داشته و آنها را در اخذ تصمیمات اقتصادی مناسب، با مشکل مواجه سازد. اهمیتی که سود حسابداری برای استفاده­کنندگان از اطلاعات مالی دارد، باعث شده است که مدیریت واحد تجاری توجه خاصی به مبلغ و نحوه تهیه و ارائه آن قائل شود. بنابراین همواره این نگرانی و مشکل وجود دارد که سود به عنوان یکی از مهمترین شاخص های عملکرد مالی شرکت­ها، توسط مدیران که در تضاد منافع بالقوه با سهامداران عادی قرار دارند، با اهداف خاصی، مدیریت شده باشد ( ربیعی 1390 ).

به خاطر جایگاه و اهمیت سود برای استفاده کنندگان صورتهای مالی، مدیران شرکت ها توجهی خاص به نحوه­ی تهیه و گزارش رقم مذکور داشته و در مقابل رفتار و عکس العمل سرمایه گذاران و سایر استفاده کنندگان در برابر سود گزارش شده، واکنش متقابلی از خود بروز داده اند. سرمایه گذاران تمایل به دریافت اطلاعات مربوط و قابل اتکا دارند تا از این اطلاعات در ارزیابی ارزش های مورد انتظار و ریسک های سرمایه گذاری بهره گیرند. به هر حال امکان ندارد که مدیران تمایل به افشا تمام اطلاعاتی که سرمایه گذاران خواستار آنها هستند داشته باشند. (اسکات2[ii]، 2003).

هدف اصلی این تحقیق، بررسی رابطه مدیریت سود و افزایش دوره تصدی ( امنیت شغلی ) مدیر عامل است. بیشتر تحقیقات انجام شده در باب موضوع مورد نظر در کشور های خارجی انجام گرفته است. بنابراین انگیزه اصلی محقق، یافتن رابطه مدیریت سود و امنیت شغلی مدیر عامل در شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران می باشد.

به طور کلی درباره مدیریت سود تاکنون تحقیقات زیادی صورت گرفته است، اما درباره اینکه مدیریت سود عملکرد جاری و عملکرد آتی چه تاثیری بر امنیت شغلی مدیر عامل می گذارد، اطلاعات خیلی کمی در دست می باشد.

در واقع عمده تحقیقات انجام شده در زمینه ی مدیریت سود شامل: تاثیر مدیریت سود بر کیفیت سود، سودآوری شرکت ها و انگیزه های مدیریت بوده است در حالی که در تحقیق حاضر رابطه بین مدیریت سود و امنیت شغلی مدیر عامل مطرح می باشد.

 

2 - چارچوب نظری و پیشینه پژوهش

در سال های اخیر، محققین متعددی به بررسی منشاء مدیریت سود در ادبیات حسابداری پرداخته و آن را به نویسندگان متعددی نسبت داده اند. اصطلاح مدیریت سود به تازگی به ادبیات مالی وارد شده است و در گذشته از اصطلاحاتی مانند هموارسازی سود که بیان کننده ی حالات خاص تر مدیریت سود است استفاده می شده است. کوشینگ3[iii]، داشر و مالکم4[iv]ورود بحث هموارسازی سود به ادبیات حسابداری را به گوردون5[v]، هورویتز و مایرز نسبت داده و وایت، گوردونرا منشاء ورود فرضیه­ی هموارسازی به ادبیات مالی می داند. ایمهاف6[vi]، رونن و سادان7[vii]، سنو، ایکل8[viii]و داران9[ix]نیز شناسایی هموارسازی سود را به هپ ورث10[x]نسبت می دهند. بنابراین نویسندگان جدید، هموارسازی سود را موضوع جدیدی در نظر می گیرند که بعد از مقاله ی هپ ورث در سال 1953 در تحقیقات و مقالات حسابداری ظاهر شده است (هاشمی و صمدی، 1388).

در ادبیات حسابداری تعاریف گوناگونی از مدیریت سود ارائه شده است که به طور کلی می توان گفت مدیریت سود به :

مداخله هدفمند در فرایند گزارش گری مالی با توجه به محدودیت های اصول پذیرفته شده حسابداری برای بدست آوردن سطح مورد انتظار سود است(تیسنگ و همکاران؛2007). در این تحقیق برای محاسبه میزان مدیریت سود از مدل تعدیل شده جونز 1995 استفاده شده است.

در حسابداری، سه رویکرد برای تحقیقات مدیریت سود مطرح شده است که به طور خلاصه در زیر به آنها اشاره می شود (مک نیکلاس1[xi]، 2000):

1)    تحقیقات مدیریت سود که بر مبنای مجموع اقلام تعهدی است. اغلب این تحقیقات برای برآورد اقلام تعهدی از مدل جونز2[xii]استفاده کرده اند.

2)    تحقیقات سود که بر مبنای اقلام تعهدی خاص است (یک یا چند قلم از اقلام تعهدی را بررسی می کنند).

3)    تحقیقات مدیریت سود که بر مبنای توزیع سودها بعد از مدیریت شدن است.

گوردون و همکاران(1966)در توضیح انگیزه مدیریت سود چنین بیان داشته‌اند:

1)    معیار مدیران برای گزینش از میان روش‌های گوناگون حسابداری،حداکثر نمودن مطلوبیت یا رفاه مدیریت است.

2)    مطلوبیت یا رفاه مدیران به رضایت سهامداران از عملکرد شرکت بستگی دارد. با فرض ثبات سایر عوامل،هرقدر سهامداران رضایت بیشتری داشته باشند،امنیت شغلی، مقام و حقوق و مزایای مدیران بیشتر خواهد بود.

3)    مطلوبیت یا رفاه مدیران تابعی از امنیت شغلی، میزان حقوق و مزایا و رشد آن، نرخ رشد شرکت است.

4)    رضایت سهامداران به ثبات نرخ رشد شرکت بستگی دارد.

 

مطالعات گذشته نشان می دهند که مدیران به دلیل انگیزه­های مدیریتی (از جمله امنیت شغلی، صرف سهام، شهرت و ... )، تمایلی به گزارش کاهش سود فصلی و یا زیان ندارند و ترجیح می دهند که از گزارش کاهش سود اجتناب کنند (فان و همکاران،2010). بنابراین همواره این نگرانی و مشکل وجود دارد، در فصولی که مدیران با عملکرد واقعی خود قادر نیستند به شاخص های مورد نظر دست یابند، آنها با اقدامات فرصت طلبانه خود ( استفاده از اقلام تعهدی اختیاری، تغییر طبقه بندی هزینه­های عملیاتی به هزینه­های غیرعملیاتی و .. ) سود عملیاتی را به سمت دلخواه هدایت نمایند.

زیمرمنو واتس‌3[xiii](1986)، عنوان می‌کنندکه ارقام و اعداد و اطلاعات حسابداری در تضاد منافع موجود بین مدیران‌ و سهامداران، نقش مهمیایفا می‌کنند. در حقیقت، این اطلاعات می‌توانند نقش تشدیدکننده یا تعدیل‌کننده‌ای در این مقوله داشته باشند. اگر شرکتها عملکرد ضعیفی از لحاظ سود گزارش شده داشته‌ باشند و قیمت سهام آنها سقوط کند،خطرات جدی،امنیت شغلی مدیریت را تهدید می‌کند و در نهایت ممکن‌ است سهامداران بخواهند ترکیب هیئت مدیره و مدیریت اجرایی را تغییر دهند.

با فرض پذیرش توضیحات یاد شده، می‌توان چنین نتیجه گرفت که مدیران،سود سالانه را بمنظور حفظ موقعیتشان مدیریت می کنند.برای مثال ویزیچ‌ (1988) به این نتیجه رسید که تغییر هیأت مدیره بیشتر در سال‌هایی صورت می‌گیرد که سود حسابداری کمتر از سال گذشته بوده است.بنابراین، ممکن است زمانی که سود شرکت بیش از حد انتظار است مدیران با دستکاری،آن را کاهش دهند تا سال آینده با کاهش نسبی سود روبرو نشوند و یا زمانی‌ که سود کمتر از گذشته است با دستکاری،آن را افزایش دهند تا امنیت شغلی خود را تضمین کنند.

 موضوع این تحقیق بررسی رابطه مدیریت سود و امنیت شغلی مدیر عامل در شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران است. درباره مدیریت سود تاکنون تحقیقات زیادی صورت گرفته است، اما سوال اصلی تحقیق حاضر این است که آیا مدیریت سود بر امنیت شغلی مدیران عامل شرکتهای بورسی ایران تاثیر معنی داری داشته است یا خیر؟

حاجیوند( 1375 ) پژوهشی را با عنوان «انگیزاه های مدیریت در هموارسازی سود گزارش شده» انجام داد، نتایج تحقیق او نشان داد که یکی از انگیزه های مدیریت از هموارسازی گزارش شده، افزایش منافع شخصی مدیریت است. و منافع شخص مدیریت شامل افزایش نرخ رشد،درآمد مدیر، امنیت شغلی، برخورداری از منزلت اجتماعی و معروف شدن مدیر به عنوان شخص لایق و کارآمد است. مدیریت با تغییراتی که در اقلام مندرج در صورت های مالی انجام می دهد، به دنبال این اهداف است.

کاشانی پور و یعقوبی ( 1385 ) بررسی « رابطه ی میان امنیت شغلی (امنیت در بازار تولید) و مدیریت سود »را مدنظر قرار دادند. مطالعهیآنها به این نتیجه رسید که رقابت بیشتر و تولید کالاهای با دوام، موجبات هموارسازی بیشتر سود را فراهم می آورد و مدیران کشور سعی می کنند تا سود دوره ی جاری ( و نه سود دوره های آتی ) را مطلوب نشان دهند.

پورحیدری و افلاطونی( 1385 ) با انجام تحقیقی تحت عنوان « بررسی انگیزه­های هموارسازی سود در شرکت­های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران » به این نتیجه رسیدند که هموارسازی سود با استفاده از اقلام تعهدی اختیاری، توسط مدیران شرکت­های ایرانی انجام می گیرد و مالیات بر درآمد در فعالیت­های عملیاتی، محرک اصلی برای هموار نمودن سود با استفاده از اقلام تعهدی اختیاری است.

مدرس و همکاران ( 1388 ) به بررسی انگیزه های مدیریت سود در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران ( مورد صنایع نفتی، شیمیایی و فلزی) پرداختند. به همین منظور با استفاده از مدل تعدیل شده جونز، اقلام تعهدی اختیاری را به عنوان معیاری برای تشخیص مدیریت سود بین سال های1386-1381 محاسبه نمودنتایج حاصل نشان می دهد اندازه شرکت و قراردادهای بدهی محرکی برای مدیریت سود در شرکت های هر دو گروه صنعت مورد بررسی می باشد.

گادفری و همکاران ( 2003 ) به بررسی مدیریت سود بر اساس نمودار های ارائه شده توسط مدیران با عنوان مدیریت تأثیر گذار در گزارشگری مالی، در یک نمونه 63 تایی از شرکتهای بورس استرالیا ( از سال1992 الی 1998 ) که دارای تغییر مدیرعامل بوده اند؛ پرداخته اند. آنها علاوه بر تایید نتایج محققان پیشین از قبیل پورشو (1993 ) که چارچوب مدیریت سود در دوره بعد از تغییر مدیران اجرایی را مطرح نموده بود؛ به انگیزه های مدیران جهت متهورانه ساختن گزارشات مالی در غالب نمودار ها نیز پرداختند. پژوهش همزمان مدیریت سود و مدیریت تأثیر گذار در دوران تغییر مدیریت، مدیریت سود را بنحو مطلوب تری روشن می ساخت. با توجه به یافته های آنها، مدیریت منفی سود و گزارشگری نامطلوب به وسیله متغیر های اصلی مالی، درست بر اساس پیش بینی های آنان؛ در سال تغییر رخ داده بود. همچنین بر اساس ادعا های آنها، شواهدی از گزارشگری مطلوب در سال بعد از تغییر، بدست آمده بود.

مارد و مارسَت1[xiv](2008) در بررسی یک نمونه 52 تایی از شرکت های فرانسوی که دارای تغییر مدیرعامل بوده اند، پژوهشی را ازسال 2000 الی 2005 انجام داده اند. آنها ماهیت انتخاب های حسابداری انجام گرفته توسط مدیران سابق و مدیران جدید را مورد بررسی قراردادند. مطالعه آنها از اقلام تعهدی اختیاری نشان داد که مدیریت سود مثبت (افزایشی )، در دو سال قبل از تغییر انجام گرفته است.

اِنگ (2009) در پایان نامه خود به بررسی مدیریت سود در دوره های تغییر مدیر عامل در شرکتهای هلندی پرداخت. برای این منظور با انتخاب 65 شرکت از سال 2003 الی 2007 و تفکیک فرآیند تغییر بصورت عادی و غیر عادی، پیش بینی نمود که در موارد تغییر عادی در سال های قبل و سال تغییر، مدیریت سود انجام نمی گیرد و در سال بعد از تغییر، مدیریت مثبت سود انجام می شود. همچنین پیش بینی کرد که در موارد تغییر غیر عادی، مدیریت مثبت سود در سال قبل از تغییر، مدیریت منفی در سال تغییر و مدیریت مثبت سود در سال بعد از تغییر انجام می شود.

ویلسون و وانگ2[xv](2009) به بررسی مدیریت سود بعد از تغییر مدیران عامل ( با در نظر گرفتن تأثیرانتصاب رئیس هیأت مدیره و مدیر مالی ) در شرکتهای استرالیایی ازسال 1999 لغایت 2007 پرداختند. آنها ارتباط بین اقلام تعهدی اختیاری و انتصاب مدیران عامل جدید را مورد آزمون قرار دادند. یافته های آنان ارتباط معنی داری بین مدیریت سود و انتصاب مدیران جدید در سال تغییر و یک سال بعد از تغییر را هویدا نساخت؛ لیکن در موارد تغییر همزمان مدیر عامل و رئیس هیأت مدیره، مدیریت منفی سود به طور معناداری در سال تغییر گزارش شد. شواهدی از مدیریت سود در اولین سال بعد از تغییر گزارش نشد و ارتباط معناداری بین تغییر همزمان مدیر عامل و مدیر مالی با اقلام تعهدی اختیاری بدست نیامد.

چارفدین و بااویین (2012) تحقیقی با عنوان مدیریت سود و امنیت شغلی مدیر عامل انجام دادند. در این تحقیق رابطه بین مدیریت سود و دوره تصدی مدیر عامل در 271 شرکت آمریکایی در طی 11 سال مورد بررسی قرار گرفته است. علاوه بر این، برای ارزیابی  مدیریت سود بر امنیت شغلی و به ویژه، دوره تصدی مدیر عامل، برخی از ویژگی های مدیر عامل نظیر سن و دوره تصدی، آزمون شده است.نتایج و یافته های به دست آمده توسط آنان تایید کننده رابطه مدیریت سود با افزایش دوره تصدی مدیر عامل است.

 

3- فرضیات تحقیق

با توجه به توضیحات ارائه شده، مدیران انگیزه­های مختلفی برای دستکاری سود دارند که برای این کار به ابزارهای مختلفی روی می آورند که به کار گیری هریک از این ابزارها شرایط و موقعیت خاص خود را می طلبد. که در یک طبقه بندی کلی می توان آنها را به روش­های الف) مدیریت سود واقعی و ب) مدیریت سود مبتنی بر اقلام تعهدی تقسیم کرد که هریک از این روش­ها محدودیت­های عمده­ای به همراه دارند. در بطن دو روش فوق نوع جدیدی از انگیزه مدیریت سود معرفی گردید که اخیراً مورد توجه محققان قرار گرفته است که این نوع جدید مدیریت سود، توسط مدیر عامل با انگیزه امنیت شغلی خود صورت می گیرد. پژوهش حاضر به دنبال پاسخی به این سوال است که آیا در شرکت­های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران، مدیرعامل به منظور افزایش امنیت شغلیش، مدیریت سود انجام می دهد؟ به منظور پاسخ به سوال مذکور فرضیه‌های زیر تدوین شده­اند:

 این تحقیق دارای دو فرضیه مقدماتی و یک فرضیه اصلی می باشد که برای پاسخگویی به فرضیه اصلی، ابتدا دو فرضیه ی مقدماتی مطرح می شود. آزمون دو فرضیه مقدماتی گامی ضروری برای نتیجه گیری فرضیه اصلی است. بدین لحاظ، فرضیات به شرح ذیل می باشند:

فرضیه اصلی: مدیر عامل به منظور افزایش امنیت شغلی، عملکرد جاری و آتی را مدیریت می‌کند.

فرضیه های فرعی

فرضیه فرعی اول: اگر عملکرد جاری ضعیف و عملکرد آتی خوب (قوی ) باشد، مدیر عامل به منظور افزایش امنیت شغلی انگیزه پیدا می کند سودهای آتی را برای تقویت سود جاری کاهش دهد.

فرضیه فرعی دوم: اگر عملکرد جاری خوب ( قوی ) و عملکرد آتی ضعیف باشد، مدیر عامل به منظور افزایش امنیت شغلی انگیزه پیدا می کند سود جاری را برای تقویت سودهای آتی کاهش دهد.

 

4 روش تحقیق

روش تحقیق حاضر با توجه به نوع تحقیق از تحقیقات نیمه تجربی یا شبه آزمایشی بوده و از نظر روش تحقیق در زمره تحقیقات میدانی و از نوع پس رویدادی بر مبنای اطلاعات گذشته و داده های مشاهده شده است. روش تحقیق متکی به روش همبستگی است. این تحقیق مبتنی بر ارقام و اطلاعات واقعی بازار سهام و صورت های مالی شرکتها است. در این تحقیق با استفاده از اطلاعات صورت های مالی شرکت های نمونه و اخذ اطلاعات مربوط به مدیریت سود و امنیت شغلی مدیر عامل با استفاده از امکانات نرم افزاری بانکهای اطلاعاتی و صفحات گسترده اقدام به ایجاد انباره های اطلاعاتی مورد نیاز و انجام محاسبات مربوط کرده و در نهایت به کمک نرم افزارهای SPSS  وEviews، تجزیه و تحلیل لازم روی داده ها به عمل می آید.

 

5- مدل تحقیق

در این تحقیق برای آزمون فرضیه ها از مدل رگرسیون خطی چند متغیره استفاده شده است. روش آماری مورد استفاده در این تحقیق روش داده های ترکیبی می باشد. در ادامه ابتدا روش داده های ترکیبی و آزمونهای مربوط به آن تشریح می گردد. سپس آزمون های مربوط به معنی دار بودن کل مدل و معنی دار بودن متغیرهای مستقل توضیح داده می شود. در آخر نیز پس از تشریح آزمون های مربوط به مفروضات رگرسیون کلاسیک، نحوه تصمیم گیری در مورد رد یا پذیرش فرضیه های تحقیق بیان می گردد.

مدل اصلی تحقیق جهت آزمون فرضیه ها به پیروی از تحقیق چارفدین و بااویین1[xvi](2012)  به صورت رابطه 1 می باشد:

(1)

                                       

در این مدل:

 : جمع اقلام تعهدی اختیاری شرکت  در سال  ( نماینده مدیریت سود).

 : جمع اقلام تعهدی اختیاری شرکت  در سال .

 : سن شرکت  در سال .

 : دوره تصدی مدیر عامل در این سمت برای شرکت  در سال .

 : اندازه شرکت  در سال .

 : نسبت اهرم مالی شرکت  در سال .

 : عملکرد جاری شرکت  در سال .

 : عملکرد آتی شرکت  در سال .

 

6- متغیرهای تحقیق

متغیرهای این تحقیق را 8 متغیر شامل اقلام تعهدی اختیاری سال جاری (متغیر وابسته تحقیق)، عملکرد جاری شرکت، عملکرد آتی شرکت، دوره تصدی مدیرعامل (متغیرهای مستقل)، اندازه شرکت، نسبت اهرم مالی، عمر شرکت و اقلام تعهدی اختیاری سال گذشته شرکت (متغیرهای کنترلی) تشکیل می دهد. در ادامه نحوه محاسبه هر یک از این متغیرها تشریح می‏شود.

 

6-1- متغیر وابسته تحقیق

اقلام تعهدی اختیاری ()

دراینتحقیقاقلامتعهدیاختیاری ( ) بااستفادهازمدلتعدیلشدهجونزبصورترابطه 2 موردمحاسبهقرارخواهدگرفت:

 

(2)          

کهدرآن:

= مجموعاقلامتعهدیدرپایانسال کهازتفاوتسودخالصقبلازاقلامغیرمترقبهوجریاناتنقدیناشیازفعالیتهایعملیاتیمحاسبهمیگردد.

=کلداراییهایدرابتدایسال .

= تغییردرخالصدرآمدبینسال وسال

=  تغییردرحسابهایدریافتنیبینسال وسال

= میزانخالصاموال،ماشینآلاتوتجهیزاتبرایشرکت درپایانسال .

پس از تخمین پارامترهای مدل فوق ( ،  و ) از طریق روش رگرسیون داده های ترکیبی، اقلام تعهدی اختیاری( )  برای هر شرکت در هر سال بصورت رابطه 3  محاسبه می‌شود:

 

(3)                       

 

6-2- متغیرهای مستقل تحقیق

عملکرد جاری شرکت ()

در این تحقیق برای اندازه گیری عملکرد جاری شرکت از رابطه زیر بهره گرفته خواهد شد:

میانگین سود خالص سال جاری شرکت های نمونه – سود سال جاری مدیریت نشده شرکت = عملکرد سال جاری شرکت

 

سود جاری مدیریت نشده شرکت نیز از رابطه زیر قابل محاسبه می باشد»

 

اقلام تعهدی اختیاری سال جاری – سود خالص سال جاری = سود سال جاری مدیریت نشده

 

عملکرد جاری خوب ( قوی ): طبق تحقیق عملکرد جاری زمانی خوب ( قوی ) است که سود جاری مدیریت نشده شرکت بیشتر از میانگین سود سال جاری شرکتهای نمونه باشد و بلعکس.

 

عملکرد آتی شرکت ()

در این تحقیق برای اندازه گیری عملکرد آتی شرکت از رابطه زیر بهره گرفته خواهد شد:

میانگین سود خالص سال آتی شرکت های نمونه – سود سال آتی مدیریت نشده شرکت = عملکرد سال آتی شرکت

 

سود جاری مدیریت نشده شرکت نیز از رابطه زیر قابل محاسبه می باشد»

 

اقلام تعهدی اختیاری سال آتی – سود خالص سال آتی = سود سال آتی مدیریت نشده

 

عملکرد آتی خوب ( قوی ): طبق تحقیق عملکرد آتی زمانی خوب ( قوی ) است که سود آتی مدیریت نشده شرکت بیشتر از میانگین سود سال جاری شرکتهای نمونه باشد و بلعکس.

 

دوره تصدی مدیرعامل ()

دوره تصدی مدیرعامل برابر با تعداد سالهایی است که یک مدیرعامل در یک شرکت سمت مدیر عاملی را احراز کرده است. در این تحقیق سال 1384 به عنوان سال (پایه) تلقی می­شود و شمارش دوره تصدی برای تمام شرکت­ها در این سال برابر با 1می­باشد. اگر مدیرعامل در سال بعد تغییر نکند، این شمارش به 2 افزایش می­یابد و در سال سوم به 3 و همچنین برای سال­های بعد.اما اگر مدیرعامل تغییر بکند این شمارش به 1 بر خواهد گشت. در پژوهش حاضر این متغیر با توجه به اینکه موازی ترین حالت را با امنیت شغلی داشته و همچنین با توجه به داده های موجود در سازمان بورس در رابطه با مدت تصدی مدیران شرکت، به عنوان معیاری برای امنیت شغلی مدیر عامل در نظر گرفته شده است.

6-3- متغیرهای کنترلی تحقیق:

اندازه شرکت ()

در این تحقیق اندازه شرکت از طریق لگاریتم طبیعی ارزش دفتری جمع کل دارایی های شرکت اندازه گیری خواهد شد.

نسبت اهرم مالی ()

در ادبیات مالی نسبت کل بدهی به کل دارایی ها بیانگر ساختار سرمایه شرکت بوده و از آن تحت عنوان اهرم مالی یاد می شود. در این تحقیق به منظور کنترل اثر ساختار سرمایه بر اقلام تعهدی اختیاری شرکت ها، این نسبت وارد مدل های تحقیق شده است و با استفاده از رابطه 4 قابل محاسبه می باشد.

 

(4)                   

در این رابطه داریم:

 = نسبت بدهی شرکت  در سال ،

 = جمع کل بدهی های شرکت  در پایان سال  قابل استخراج از ترازنامه،

 = جمع کل دارایی های شرکت  در پایان سال  قابل استخراج از ترازنامه.

 

عمر شرکت ()

در این مطالعه عمر شرکت با استفاده از لگاریتم طبیعی تعداد سال های فعالیت شرکت از تاریخ تأسیس آن اندازه گیری می شود.

 

اقلام تعهدی اختیاری سال گذشته ()

همانطور که اشاره شد اقلام تعهدی اختیاری از طریق رابطه جونز محاسبه خواهد شد و نحوه محاسبه آن در رابطه ( 5-2 ) بیان شده است.

 

7 جامعه آماری و نمونه آماری

جامعه آماری این تحقیق شامل کلیه شرکتهای پذیرفته شده در بورس تهران می باشد،که از ابتدای سال 1386 لغایت 1390 در بورس فعال بوده اند.

نمونه آماری عبارت است از تعداد محدودی از آحاد جامعه آماری که بیان کننده ویژگی های اصلی جامعه باشد (آذر و مؤمنی، 1389، ص 5). در این تحقیق برای این که نمونه آماری یک نماینده مناسب از جامعه آماری موردنظر باشد، از روش حذف سیستماتیک استفاده شده است. برای این منظور 6 معیار در جدول زیر در نظر گرفته شده و در صورتی که شرکتی کلیه معیارها را احراز کرده باشد به عنوان نمونه تحقیق انتخاب شده و مابقی حذف می شوند.

 

روند انتخاب نمونه

تعداد کل شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران در پایان سال 1390

466

معیارها:  تعداد شرکت هایی که در قلمرو زمانی 90-85 در بورس فعال نبوده اند

(116)

تعداد شرکت هایی بعد از سال 85 در بورس پذیرفته شده اند

(34)

تعداد شرکت هاییکه در قلمرو زمانی 90-85 تغییر سال مالی داده و یا سال مالی آن منتهی به پایان اسفند نمی باشد

(73)

تعداد شرکت هاییکه در گروه صنعت بانکی و مؤسسات مالی، سرمایه گذاری و هلدینگ بوده اند

(36)

تعداد شرکت هایی که سهام آن ها در قلمرو زمانی 90-85 بیش از 6 ماه معامله نشده است.

(73)

تعداد شرکت هاییکه در قلمرو زمانی 90-85  اطلاعات مورد نظر آن ها در دسترس نمی باشد

-

تعداد شرکت های نمونه

134

 

8- روش جمع آوری اطلاعات

مبانی نظری تحقیق از مقالات و مجلات فارسی و انگلیسی تخصصی و همچنین کتب مربوط به موضوع تحقیق جمع آوری شده است. با بررسی صورت های مالی منتشر شده شرکت ها و اطلاعات موجود در سایت سازمان بورس و از محل گزارش های مالی شرکت ها، اطلاعات مورد نیاز برای آزمون فرضیه ها گردآوری گردیده است. به منظور جمع آوری سایر داده های مورد نیاز مطالعه از بسته های نرم افزاری ره آورد نوین و تدبیر پرداز استفاده شده است.

 

9-  یافته های تحقیق  

در بخش آمار توصیفی، تجزیه و تحلیل داده‌ها با استفاده از شاخص‌های مرکزی همچون میانگین و شاخص‌های پراکندگی انحراف معیار، چولگی و کشیدگی انجام پذیرفته است. خلاصه وضعیت آمار توصیفی مربوط به متغیرهای تحقیق پس از غربالگری و حذف داده‏های پرت به کمک نرم افزار SPSSدر جدول 1 ارائه شده است.

با توجه به جدول 1، متوسط اقلام تعهدی اختیاری سال جاری شرکت های نمونه که با استفاده از مدل جونز اندازه گیری شده است منفی بوده و برابر با 0279/0- است. کمترین و بیشترین میزان این متغیر نیز به ترتیب برابر با 1714/2- و 2275/2 می باشد. نمودار 1 روند سالانه اقلام تعهدی اختیاری شرکت‌های نمونه را طی بازه زمانی تحقیق به تصویر کشیده است.

 

 

 

جدول 1 -  آمار توصیفی متغیرهای تحقیق

متغیر

مشاهدات

میانگین

انحراف معیار

کمترین

بیشترین

چولگی

کشیدگی

اقلام تعهدی اختیاری سال جاری (DiscAccrualst)

670

0279/0-

9002/0

1714/2-

2275/2

097/0-

287/2

اقلام تعهدی اختیاری سال گذشته (DiscAccrualst-1)

670

0149/0-

9365/0

1714/2-

2275/2

065/0-

208/2

عملکرد جاری شرکت

(Current.Perf)

667

6851/0-

1323/1

952/10-

7931/0

798/3-

953/25

عملکرد آتی شرکت

(Future.Perf)

667

6488/0-

0891/1

952/10-

5741/0

161/4-

258/30

دوره تصدی مدیرعامل (Tenure)

670

5437/2

3961/1

1

6

885/0

950/2

اندازه شرکت

(Size)

670

438/13

3486/1

8214/9

3211/18

644/0

857/3

نسبت اهرم مالی

(Lev)

669

6068/0

1844/0

0964/0

4212/1

121/0

760/3

عمر شرکت

(Age)

670

3933/3

4772/0

9459/1

0775/4

742/0-

613/2

منبع: یافته های پژوهشگر

 

 

نمودار 1 - روند اقلام تعهدی اختیاری شرکت های نمونه طی سال های 1390- 1385

منبع: یافته های پژوهشگر

 

متوسط عملکرد جاری و عملکرد آتی شرکت های نمونه نیز منفی بوده و به ترتیب برابر با 6851/0- و 6488/0- می باشد. در نمودار 2 روند سالانه این متغیر نیز ارائه شده است. 

 

نمودار 2 - روند عملکرد جاری و عملکرد آتی شرکت های نمونه طی سال های 1390- 1385

منبع: یافته های پژوهشگر

 

نگاره 1 اقلام تعهدی اختیاری را بر اساس عملکرد جاری و آتی شرکتها نمایش می دهد و به شرح جدول 2 تحلیل می گردد.

 

جدول 2 -اقلام تعهدی اختیاری بر اساس عملکرد جاری و آتی

عملکرد آتی

مقادیر

عملکرد جاری

خوب

خوب

ضعیف

میانگین

069/0

609/0

انحراف معیار

833/0

218/1

تعداد مشاهدات

67

31

ضعیف

میانگین

534/0-

041/0-

انحراف معیار

124/1

847/0

تعداد مشاهدات

38

534

منبع: یافته های پژوهشگر

 

اولین ستون از سطر اول جدول فوق نشان دهنده سطح اقلام تعهدی در حالتی می باشد که در آن هم عملکرد جاری و هم عملکرد آتی شرکت ها خوب بوده است. در چنین شرکت هایی ریسک اخراج از کار برای مدیریت متصور نیست. در دومین ستون از سطر اول، وضعیت اقلام تعهدی اختیاری شرکت هایی که دارای عملکرد جاری ضعیف و عملکرد آتی بوده اند نشان داده شده است. نتایج بدست آمده برای این شرکت‌ها حاکی از این است که مدیریت سودآوری سال جاری را از طریق کاهش سود آتی، افزایش داده است بطوری که میانگین اقلام تعهدی اختیاری برای این شرکت ها مثبت بوده (609/0) و بیشتر از میانگین اقلام تعهدی شرکت هایی می باشد که هم عملکرد جاری و هم عملکرد آتی آن ها خوب بوده است. همچنین اولین ستون از سطر دوم نشان دهنده وضعیت اقلام تعهدی شرکت هایی می باشد که عملکرد آتی آن ها ضعیف ولی عملکرد جاری آن ها خوب بوده است. نتایج بدست آمده برای این شرکت‌ها حاکی از این است که مدیریت سودآوری سال آتی را از طریق کاهش سود سال جاری، افزایش داده است بطوری که میانگین اقلام تعهدی اختیاری برای این شرکت ها منفی می باشد (534/0-). نهایتاً ستون دوم و سطر دوم نشان دهنده سطح اقلام تعهدی در حالتی می باشد که در آن هم عملکرد جاری و هم عملکرد آتی شرکت ها ضعیف بوده است. در چنین حالتی مدیریت تمایلی به هموارسازی و مدیریت سود از خود نشان نمی دهد. همانطور که در این جدول مشهود است میانگین اقلام تعهدی اختیاری این شرکت ها نزدیک به صفر است (041/0-). 

با توجه به آمار توصیفی ارائه شده در جدول 1، میانگین دوره تصدی مدیرعامل در شرکت های نمونه برابر با 5/2 سال بوده و کمترین و بیشترین آن به ترتیب یک سال و شش سال با توجه به بازه زمانی مورد مطالعه می باشد. بررسی روند سالانه این متغیر نیز ( نمودار 3 ) حاکی از سیر صعودی دوره تصدی سمت مدیر عاملی در شرکت های مورد مطالعه می باشد.

 

 

نمودار 3- روند دوره تصدی مدیرعامل در شرکت های نمونه طی سال های 1390- 1385

منبع: یافته های پژوهشگر

 

10-  آزمون نرمال بودن توزیع متغیر وابسته تحقیق

در انجام این تحقیق به منظور تخمین پارامترهای مدل از روش حداقل مربعات معمولی استفاده می گردد. روش حداقل مربعات معمولی بر این فرض استوار است که متغیر وابسته تحقیق دارایتوزیع نرمال می باشد و توزیع غیرنرمال آن منجر به تخطی از مفروضات این روش برای تخمین پارامترها می شود. لذا لازم است نرمال بودن توزیع متغیر وابسته تحقیق مورد آزمون قرار گیرد. در این مطالعه این موضوع از طریق آماره جارکیو- برا[xvii]مورد بررسی قرار می گیرد. فرض صفر و فرض مقابل در این آزمون به صورت زیر می باشد:

 

اگر سطح اهمیت آماره این آزمون بیشتر از 05/0 باشد (Prob>.05) فرضیه H0 مبنی بر نرمال بودن توزیع متغیر پذیرفته می‏شود. نتایج آزمون جارکیو –برابرای متغیر وابسته تحقیق (اقلام تعهدی اختیاری سال جاری) در جدول 3 ارائه شده است. 

 

جدول 3 - نتایج آزمون نرمال بودن توزیع متغیرهای وابسته تحقیق

اقلام تعهدی اختیاری سال جاری (DiscAccrualst)

239/15

0004/0

منبع: یافته های پژوهشگر

 

با توجه به این که سطح اهمیت آماره جارکیو - برا برای این متغیر کمتر از 05/0 می‌باشد (000/0) بنابراین فرضیه H1مبنی بر نرمال نبودن توزیع متغیر وابسته تحقیق در سطح اطمینان 95% مورد تأیید قرار می‏گیرد و بیانگر این است که متغیر اقلام تعهدی اختیاری سال جاری از توزیع نرمال برخوردار نمی‏باشد. بنابراین لازم است قبل از آزمون فرضیه ها این متغیر نرمال سازی شوند. در این مطالعه برای نرمال سازی داده ها از تابع انتقال جانسون[xviii]بهره گرفته شده که فرآیند نتایج حاصل از آزمون جارکیو – برا بعد از فرآیند نرمالسازی داده ها به شرح جدول 4 می باشد.

 

جدول 4 -نتایج آزمون نرمال بودن توزیع متغیر وابسته تحقیق بعد از فرآیند نرمال سازی

اقلام تعهدی اختیاری سال جاری (DiscAccrualst)

528/7

0531/0

منبع: یافته های پژوهشگر

 

با توجه به جدول 4 ، از آنجایی که بعد از نرمال سازی داده ها سطح اهمیت آماره جارکیو – برا به بالاتر از 05/0 افزایش یافته است (0531/0) بنابراین فرضیه H0 در سطح اطمینان 95% تأیید شده و بیانگر این است که متغیر وابسته تحقیق بعد از فرآیند نرمال سازی، دارای توزیع نرمال می‏باشد.

 

11-نتایج حاصل از آزمون فرضیه های تحقیق

در این قسمت، مدل تحقیق برآورد شده و آزمون مفروضات آماری مربوط به آن ها شامل بررسی نرمال بودن باقیمانده‏ها، همسان بودن واریانس باقیمانده ها و استقلال باقیمانده ها همراه با توضیحات و نتایج حاصل از آن ارائه می گردد و سپس به تفسیر نتایج حاصل از آزمون فرضیات به صورت جداگانه پرداخته می شود.

 

 

 

11-1- برآورد مدل

همان طور که در بخش 5  اشاره شد در این مطالعه برای آزمون فرضیات تحقیق از مدل (1) بهره گرفته خواهد شد که یک مدل رگرسیونی بوده و با استفاده از روش داده های پانل برآورد خواهد شد: 

 

 

در این مدل برای این که بتوان مشخص نمود که آیا استفاده از روش داده های پانل در برآورد کارآمد خواهد بود یا نه از آزمون چاو و به منظور این که مشخص گردد کدام روش (اثرات ثابت و یا اثرات تصادفی) جهت برآورد مناسب تر است از آزمون هاسمن استفاده شده است. نتایج حاصل از این آزمون ها در جدول 5 آمده است.

جدول 5)  نتایج انتخاب الگو برای برآورد مدل (1) تحقیق

نوع آزمون

آماره آزمون

مقدار آماره آزمون

درجه آزادی

P-Value

آزمون چاو

 

779/0

(522،133)

9591/0

آزمون هاسمن

 

-

-

-

منبع: یافته های پژوهشگر

 

با توجه به نتایج حاصل از آزمون چاو، از آنجایی که مقدار P-Value آزمون چاو بیشتر از 05/0 می‏باشد (9591/0)، ناهمسانی عرض از مبداءها رد شده و می توان در برآورد مدل از روش داده‏های ترکیبی استفاده شود. در نتیجه انجام آزمون هاسمن لازم نبوده و مدل بصورت ترکیبی برآورد می‌شود. در جدول 6  نتایج حاصل از برآورد مدل و همچنین نتایج مربوط به آماره ها و مفروضات رگرسیون کلاسیک ارائه شده است.

 

جدول 6-نتایج برآورد مدل تحقیق

متغیر وابسته: اقلام تعهدی اختیاری سال جاری                   تعداد مشاهدات: 664

متغیر

ضریب

آماره t

P-Value

ضریب ثابت

0569/0

136/0

8917/0

اقلام تعهدی اختیاری سال گذشته

1085/0-

587/3-

0004/0

عمر شرکت

0449/0

813/0

4162/0

دوره تصدی مدیرعامل

0552/0-

440/2-

0419/0

نسبت اهرم مالی

2213/0-

699/1-

0897/0

اندازه شرکت

0044/0

166/0

8675/0

عملکرد جاری شرکت

3540/0-

210/15-

0000/0

عملکرد آتی شرکت

3069/0

320/12

0000/0

عملکرد جاری شرکت× عملکرد آتی شرکت

0288/0-

316/2-

0209/0

ضریب تعیین نعدیل شده مدل                              4540/0

آماره F مدل

(P-Value)

911/69

(0000/0)

آماره Jarque-Bera

(P-Value)

925/9

(0569/0)

آماره Breusch-Pagan

(P-Value)

954/0

(4704/0)

آماره Durbin

-Watson

983/1

منبع: یافته های پژوهشگر

 

شکل برآورد شده مدل‏ها در نرم‏افزار Eviwes نیز به صورت زیر می‏باشد:

 

 

 

در بررسی معنی دار بودن کلی مدل، با توجه به این که مقدار احتمال (P-VALUE) آماره F از 05/0 کوچکتر می باشد (0000/0) با اطمینان 95% معنی دار بودن کلی مدل ها تایید می شود. ضریب تعیین مدل ها نیز گویای آن است که 40/45 درصد از تغییرات اقلام تعهدی سال جاری شرکت ها (معیاری از مدیریت سود) توسط متغیرهای وارد شده در مدل تبیین می شود. همچنین در بررسی مفروضات رگرسیون کلاسیک نتایج آزمونجارکوا- برا گویای آن استکهباقیمانده هایحاصلازبرآوردمدلدرسطحاطمینان 95% ازتوزیعنرمالبرخوردارمی باشندبطوریکهمقدار احتمال (P-VALUE) مربوطبهاینآزمونبزرگتراز 05/0 است (0569/0). همچنین با توجه به این که مقدار احتمال (P-VALUE) مربوطبهآزمونبرش- پاگان بیشتر از 05/0 می باشد (4704/0) لذا همسانی واریانس باقیمانده‏ها تأیید می شود. علاوه بر این از آنجایی که مقدار آماره دوربین واتسن نزدیک به عدد 2 می باشد (983/1) لذا استقلالباقیمانده‏های مدل نیز تأیید می‏شود.

 

11-2-   نتایج حاصل از آزمون فرضیات تحقیق

بر اساس نتایج ارائه شده در جدول 3، مقدار احتمال (P-Value) آماره t  مربوط به متغیر دوره تصدی مدیرعامل کوچکتر از 05/0 بوده (0190/0) و ضریب آن منفی می باشد (0552/0-) بنابراین می توان گفت بین اقلام تعهدی اختیاری سال جاری به عنوان معیاری از مدیریت سود و دوره تصدی مدیرعامل رابطه معکوس و رابطه معنی داری وجود دارد بطوری که با افزایش دوره تصدی مدیرعامل از تمایل مدیریت برای بکارگیری اقلام تعهدی اختیاری در سال جاری کاسته شده و گرایش به مدیریت سود کمتر می شود و بالاعکس با کاهش دوره تصدی مدیرعامل، بر میزان اقلام تعهدی اختیاری سال جاری شرکت ها افزوده شده و مدیریت سود بیشتری واقع می شود. از طرف دیگر با توجه به جدول 3، ضریب متغیر عملکرد جاری شرکت منفی (3540/0-) و مقدار احتمال (P-Value) آماره t آن کوچکتر از 05/0 (000/0) بوده و ضریب متغیر عملکرد آتی شرکت مثبت (3069/0) و مقدار احتمال (P-Value) آماره t آن کوچکتر از 05/0 (000/0) است. بنابراین می توان گفت رابطه معکوسی و معنی داری میان عملکرد جاری شرکت و اقلام تعهدی اختیاری سال جاری وجود داشته و رابطه میان عملکرد آتی شرکت و اقلام تعهدی اختیاری سال جاری مستقیم و معنی‌دار است. در جدول 7 خلاصه نتایج تحقیق نشان داده شده است.

 

جدول 7- خلاصه نتایج تحقیق

متغیر

ضریب

مقدار آمارهt

P-Value

نتیجه آزمون

دوره تصدی مدیرعامل

0552/0-

440/2-

0419/0

تأیید

عملکرد جاری شرکت

3540/0-

210/15-

0000/0

تأیید

عملکرد آتی شرکت

3069/0

320/12

0000/0

تأیید

منبع: یافته های پژوهشگر

 

12- بحث و نتیجه گیری

نتایج آزمون های آماری تحقیق، حاکی از قبول فرضیه های تحقیق می باشد. نتایج حاصل از آزمون فرضیه های اصلی و فرعی با توجه به نتایج فوق نشان می دهد که کاهش عملکرد جاری شرکت (عملکرد جاری ضعیف) و افزایش عملکرد آتی آن (عملکرد آتی خوب) منجر به افزایش اقلام تعهدی اختیاری سال جاری شرکت شده و باعث می شود که مدیران شرکت ها سود سال جاری شرکت ها را از طریق اقلام تعهدی اختیاری و انتقال سودهای سال آتی به سال جاری افزایش دهند. عکس این موضوع نیز صادق است بطوری که با افزایش عملکرد جاری شرکت (عملکرد جاری خوب) و کاهش عملکرد آتی آن (عملکرد آتی ضعیف)، میزان اقلام تعهدی اختیاری سال جاری شرکت کاهش یافته و  باعث می شود که مدیران شرکت ها سود سال جاری شرکت ها را از طریق اقلام تعهدی اختیاری و انتقال سودهای سال جاری به سال آتی کاهش دهند بنابراین فرضیه های فرعی اول و دوم تحقیق در سطح اطمینان 95 درصد پذیرفته شده و بیانگر این است که اگر عملکرد جاری ضعیف و عملکرد آتی خوب باشد، مدیر عامل به منظور امنیت شغلی انگیزه پیدا می کند سودهای آتی را برای تقویت سود جاری کاهش دهد و اگر عملکرد جاری خوب و عملکرد آتی ضعیف باشد، مدیر عامل به منظور امنیت شغلی انگیزه پیدا می کند سود جاری را برای تقویت سودهای آتی کاهش دهد. با توجه به تأیید هر دو فرضیه فرعی اول و دوم، فرضیه اصلی تحقیق نیز در سطح اطمینان 95 درصد تأیید شده و گویای آن است که مدیر عامل به منظور افزایش امنیت شغلی خود، عملکرد جاری و آتی را مدیریت می‌کند.

همان گونه که نتایج تحقیق حاضر و تحقیقات انجام شده در زمینه مدیریت سود نشان می دهد، در بسیاری از شرکت ها، مدیریت سود انجام می شود از آن جا که عموماً سرمایه گذاران تخصص تحلیل صورت های مالی را ندارند و به نماینگی از آنان تحلیل گران مالی این کار را انجام می دهند، تحلیل گران که در واقع استفاده کنندگان اصلی اطلاعات شرکت هستند، با مطالعه و تحلیل صحیح صورت ها و اطلاعات مالی، سرمایه گذاران را اطلاع رسانی کنند، تحلیل گران بایستی مشخص کنند که آیا مدیریت سود در شرکت ناشی از دستکار های مدیریت است و یا در نتیجه فرایندی طبیعی به وجود آمده است. در صورتی که احتمال این که سودها به صورت مصنوعی، مدیریت شده باشند، باید مشخص شود که آیا همان گونه که در کوتاه مدت، نظر سرمایه گذار را جلب می کنند، در بلند مدت نیز، می تواند موثر باشد یا خیر.

 



1- استادیار، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی،تهران ، ایران، نویسنده اصلی و مسئول مکاتبات.     keyhan.maham@yahoo.com   

2- کارشناسی ارشد حسابداری، واحد تهران مرکزی دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.



1. Charfeddine and Bouaine

2. Scott

3. Cushing

4. Dasher and Malcom

5. Gordon

6. Imhoff

7. Ronen &Sadon

8. Eckel

9. Dharan

10.Hepworth

11. Mc Nichols

12. Jonse

13. Zimmerman & Watts

14. Mard and Marsat

15. Wilson  M.  and  Wang  L.W.

16. Charfeddine and Bouaine

[xvii]Jarque - Bera

[xviii]Johnson Transformation

فهرست منابع

1)    آذر، عادل. منصور مومنی (1389). «آمار و کاربرد آن در مدیریت»، جلد اول، چاپ چهاردهم، انتشارات سمت، تهران.

2)    ربیعی،(1390)،" رابطه مدیریت سود با تغییر طبقه بندی اقلام سود عملیاتی"، پایان نامه کارشناسی ارشد- دانشگاه تربیت مدرس.

3)    هاشمی، سیدعباس و ولی اله  صمدی  ، ( 1388 )، آثار هموار سازی سود بر محتوای اطلاعاتی آنان در شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران، تحقیقات حسابداری،صص 130- 147.

4)    پورحیدری، امید و عباس افلاطونی، (1385)، "بررسی انگیزه های هموار سازی سود در شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران"، بررسی های حسابداری، تابستان.

5)    محمد کاشانی پورو مهدی یعقوبی ، (1385)، "امنیت شغلی و مدیریت سود"، پژوهش نامه علوم انسانی و اجتماعی،،صص 83-104.

6)    مدرس، احمد، زهراقفقازی و امیرشاکری  (1388) ، "بررسی انگیزه های مدیریت سود در شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران ( مورد صنایع نفتی، شیمیای و فلزی )" ، حسابداری مالی، زمستان ،صص 59-78.

7)     LanouarCharfeddine , WidedBouaine(2012), "Income Smoothing and CEO Job Security", Information Management and Business Review Vol. 4, No. 3, PP. 95-106, (ISSN 2220-3796)

8)     Ahmed, A., Lobo, G. & Zhou, J. ,(2001),"Job Security and Income Smoothing: An Empirical Test of The Model", Paper Prepared for Presentation at The Annual Meetings of American Accounting Association and The CAAA annual conference.

9)     Boyer, M. M. & Molina, H. O. ,(2006), "Career Concerns of Top Executives, Managerial Ownership and CEO Succession", Sauder School of Business Working Paper.

10)    Defond, M. L. & Park. C. W. ,(1997), "Smoothing Income in Anticipation of Future Earning", Journal of Accounting and Economic, 1(23), PP.115-139.

11)    Fudenberg, D. &Tirole, J. ,(1995),"A Theory of Income and Dividend Smoothing Based on Incumbency Rents", Journal of Political Economy, 103, PP.75-93.

12)    Ronen, J. and S. Sadan, (1981), "Smoothing Income Numbers: Objectives, Means, and Implications", Addison-Wesley Publishing Company.

13)    Godfrey, J., Mather, P. & Ramsay, A. ,(2003),"Earning and Impression Management in Financial Reports: The Case of CEO Change", ABACUS, 39,PP. 95-123.

14)    Gordon, M.B Horwitz and p. Meyers ,(1966),"Accounting Measurements and Normal Growth of the Firm", Research in Accounting Mcasurement. No.23. PP. 223 – 241.

15)    Watts، R.، and J. Zimmerman. ,(1986), "Positive Accounting Theory". New Jersey: Prentice Hall.

16)    McNichols, M. F. ,(2000)," Research Design Issues in Earnings Management Studies", Journal of Accounting and Public Policy 19 (4-5): 313–45.

17)    White, G.I., A.C. Sondhi and D. Fried. ,(1998), "The Analysis and Use of Financial Statements", JohnWiley and Sons,Inc.

18)    Melkon, A. ,(1995), "Additional Evidence On Bonus Plans and Income Management", Journal of Accounting and Economics, 19,PP. 2-28.

19)    Cushing, S. ,(1988), "An Explanation for Accounting Income Smoothing", Journal of Accounting Research, 26, PP. 127-143.

20)    Ang, J., Cole, R. & Lin, J. ,(2009)," Agency Costs and Ownership Structure", The Journal of Finance, 55,PP. 81-106.

21)    Fun,Y,A,Barua,W.S,Cready,W.B,Thomas,(2010),"Managing Earnings Using Classification Shifting: Evidence from QuarterlySpecial Items", The Accounting Review,Vol.5,No.4,2010, PP. 1303–1323.

22)    Imhoff E. Jr, Thomas J. (1994)," Accounting Quality. In Asset Valuation. Stephen A. Butler, ed.", The Center for Economic and Management Research, The University of Oklahoma,PP. 25-53.

23) Scott, William R., (2003), "Financial Accounting Theory", Third Edition. Upper Saddle River, NJ: Prentice Hall