تأثیر معاملات با اشخاص وابسته بر سود سهام نقدی

نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیارگروه حسابداری، واحد اسلامشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران‌،

2 کارشناس ارشد حسابداری، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران،

3 کارشناس ارشد حسابداری، واحد علوم و تحقیقات تهران، دانشگاه آزاد اسلامی

چکیده

در رسوایی­های مالی شرکت­ها، یکی از موضوعات مهم، مربوط به معاملات با اشخاص وابسته می­باشد. معاملات با اشخاص وابسته درشرکتها بسیار رایج می­باشد و ممکن است با اهداف خاصی انجام شود و موضوع مهم این است که منافع سهامداران اقلیت در مقایسه با منافع مدیرعامل یا سهامدار کنترل­کننده (اکثریت) در اولویت پایین­تری قرار می­گیرد. لذا این سهامداران از طریق معاملات با اشخاص وابسته با انحراف داراییها و انتقال قیمت به منافع شخصی خود می­رسند و ممکن است سود سهام نقدی کمتری پرداخت ­کنند. هدف از این مقاله بررسی اثر معاملات با اشخاص وابسته بر سود سهام نقدی است، بدین منظور از 69 نمونه از شرکت­های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران استفاده شده است و با استفاده از رگرسیون حداقل مربعات معمولی این نتیجه حاصل شد که معاملات با اشخاص وابسته بر سود سهام نقدی اثر معکوسی دارد و شرکت­های دارای معاملات با اشخاص وابسته بیشتر، سود سهام نقدی کمتری پرداخت کردند
In companies financial notoriety one of the important subject is related party transactions. Related party transactions in companies are very common, it is important that the interest of minority is less important than chief officer and majority. So the majority tries to earn more benefit by expropriation of corporate assets and transferring pricing and may less cash dividend. The objective of this research is the effect of related parties' transactions on cash dividend that by using 69 samples of companies listed in Tehran exchange securities and OLS method, showed that related party transactions have negative effect on cash dividend and companies with more related party transactions pay less cash dividend.

کلیدواژه‌ها


تأثیر معاملات با اشخاص وابسته بر سود سهام نقدی

 

 

علی اسماعیل­زاده مقری

تاریخ دریافت: 12/04/1395           تاریخ پذیرش: 18/06/1395

[1]

صدیقه علیجان­زاده قرا[2]

سید امین هادیان[3]

 

 

چکیده

در رسوایی­های مالی شرکت­ها، یکی از موضوعات مهم، مربوط به معاملات با اشخاص وابسته می­باشد. معاملات با اشخاص وابسته درشرکتها بسیار رایج می­باشد و ممکن است با اهداف خاصی انجام شود و موضوع مهم این است که منافع سهامداران اقلیت در مقایسه با منافع مدیرعامل یا سهامدار کنترل­کننده (اکثریت) در اولویت پایین­تری قرار می­گیرد. لذا این سهامداران از طریق معاملات با اشخاص وابسته با انحراف داراییها و انتقال قیمت به منافع شخصی خود می­رسند و ممکن است سود سهام نقدی کمتری پرداخت ­کنند. هدف از این مقاله بررسی اثر معاملات با اشخاص وابسته بر سود سهام نقدی است، بدین منظور از 69 نمونه از شرکت­های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران استفاده شده است و با استفاده از رگرسیون حداقل مربعات معمولی این نتیجه حاصل شد که معاملات با اشخاص وابسته بر سود سهام نقدی اثر معکوسی دارد و شرکت­های دارای معاملات با اشخاص وابسته بیشتر، سود سهام نقدی کمتری پرداخت کردند.

 

واژه‌های کلیدی: سود سهام نقدی، سهامداران کنترل­کننده، معاملات با اشخاص وابسته.

 

 

 

1- مقدمه

بر اساس استاندارد حسابداری شماره 12 ایران، معامله با اشخاص وابسته این­گونه تعریف می­شود: انتقال منابع، خدمات یا تعهدهای بین اشخاص وابسته، صرفنظر از مطالبه یا عدم مطالبة بهای آن. رابطه با شخص وابسته می­تواند بر وضعیت مالی، عملکرد مالی و انعطاف­پذیری مالی واحد تجاری تأثیر داشته باشد. اشخاص وابسته، ممکن است معاملاتی انجام دهند که اشخاص غیروابسته انجام نمی­دهند. همچنین مبالغ معاملات بین اشخاص وابسته، ممکن است با مبالغ مشابه بین اشخاص غیروابسته یکسان نباشد (استانداردهای حسابداری ایران، 1386).

تصاحب منابع شرکت از طریق معاملات با اشخاص وابسته، در کشورهای توسعه یافته مرسوم است، اما به دلیل نقص بازارهای خارجی و ضعف راهبری شرکتی، این رخداد در اقتصادهای نوظهور بیشتر مشاهده می­شود. در بسیاری از موارد، معاملات با اشخاص وابسته گریزناپذیر و سودمند است و در چرخه عملیات شرکت تکرار می­شود؛ ولی در شرایط خاص، به سهامداران عمده (سهامداران اکثریت) یا مدیران شرکت­ها اجازه می­دهد با هزینه سهامداران اقلیت، منافع شخصی خود را تأمین کنند (حمیدی و شعری، 1391).

یک نظریة جهانی این است که معاملات با اشخاص وابسته می­تواند در شرکت­های گروه به عنوان یک راه بهینه­سازی تخصیص منابع داخلی، کاهش هزینة معاملات و بهبود بازده دارایی­ها استفاده شود. در طرف دیگر، این معاملات توسط مدیران یا سایر سهامداران به طور فرصت­طلبانه استفاده می­شود که می­تواند نتایج عملیات را گمراه کند یا اثر نامساعدی بر ثروت سهامداران اقلیت بگذارد. کائو (2003) و هوانگ (2003) نگرانی­هایی در مورد سوءاستفاده از معاملات با اشخاص وابسته بیان کردند به این صورت که سهامداران کنترل­کننده، از شرکتها به عنوان ناقل مالی استفاده می­کنند و سرمایة آنها را دوباره در سایر سرمایه­گذاری­ها تخصیص می­دهند. نگرانی دیگر این است که سهامداران کنترلی ممکن است انگیزة بیشتری برای سلب مالکیت دیگر سهامداران داشته باشند و از طریق معاملات با اشخاص وابسته به منافع شخصی خود می­رسند. بنابریان انتظار می­رود شرکت­های دارای معاملات با اشخاص وابسته بیشتر، سود سهام نقدی کمتری پرداخت کنند(خدامی­پور، امینی و هوشمند، 1391).

به دلایل مذکور آگاهی از معاملات، مانده حساب­های طرفین و رابطه با اشخاص وابسته بااهمیت بوده و ممکن است بر ارزیابی استفاده­کنندگان صورت­های مالی از عملیات واحد تجاری، شامل ارزیابی ریسک و فرصت­های پیش­روی واحد تجاری، تأثیر بگذارد (استانداردهای حسابداری ایران، 1386).لذا شناسایی عواملی که تحت تآثیر معاملات بر اشخاص وابسته هستند من جمله سود سهام نقدی بسیار بااهمیت بوده و ضروری به نظر می­رسد.

 

2- بیان مسأله

فاسیو و همکاران[i] (2001)، جانسون و همکاران[ii] (2000)، لاپورتا و همکاران[iii] (2000) نشان دادند که سهامداران کنترلی (سهامداران اکثریت) انگیزه زیادی برای استفاده از منابع شرکت در جهت منافع شخصی خود به جای منافع سهامداران اقلیت دارند که به آن تونل­زدن[iv] گویند. تونل­زدن بطور مستقیم به سختی قابل مشاهده است. تحقیقات اخیر کانال­هایی که سلب مالکیت می­تواند تشخیص داده شود را آزمون کردند. بایی و همکاران[v] (2002) وسعت تونل زدن را با بررسی عکس­العمل سرمایه­گذاران در مقابل رویدادهای تحصیل سهام بازار کره، نشان دادند چونگ و همکاران[vi] (2006) نمونه­ای از معاملات با اشخاص وابسته بین شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار هونگ کنگ و سهامداران کنترلی را آزمون کردند و به این نتیجه رسیدند که شرکت­هایی که معاملات با اشخاص وابسته اعلام می­کنند بازده­های مازاد منفی بااهمیتی را کسب می­کنند و این با فرضیة تونل­زدن مطابقت دارد.

برکمن و همکاران[vii] (2010) نشان دادند که شرکت­های چینی دارای حاکمیت شرکتی ضعیف در پاسخ به قوانین جدیدی که از سهامداران اقلیت حمایت می­کند، بازده بازار غیرطبیعی بیشتری نشان می­دهد. معاملات با اشخاص وابسته می­تواند به عنوان شاخص معکوسی برای کیفیت حاکمیت شرکتی مورد استفاده قرار گیرد.

بطور مشابه، چونگ و همکاران[viii] (2009) به این نتیجه رسیدند که سهامداران اقلیت در شرکت­های چینی که دارای معاملات با اشخاص وابسته با سهامداران کنترلی خود هستند، در معرض تونل­زدن می­باشند. برکمن و همکاران[ix] (2009) نمونه­ای از شرکت­های چینی را وام­های شرکت­های وابسته را تضمین می­کردند را شناسایی و تجزیه­وتحلیل کردند و به این نتیجه رسیدند که سلب مالکیت ثروت از سهامداران اقلیت وجود داشته است.

جیانگ و همکاران[x] (2010) شکل سوءاستفاده­گرانه­ای را بررسی کردند که در آن سهامداران کنترلی از وام­های درون­گروهی برای سوءاستفاده از منابع شرکت، استفاده کردند. پنگ و همکاران[xi] (2011) داده­های معاملات شرکت­های چینی را بررسی کردند و به این نتیجه رسیدند که زمانی که شرکت­های چینی هیچ مشکل مالی ندارند، احتمال آن زیاد است که سهامداران کنترلی با شرکتهای پذیرفته شده، معاملات تونل­زنی انجام داده و بازار در مقابل اعلام این معاملات، عکس­العمل نامناسبی از خود نشان دهد. من حیث المجموع این یافته­ها بیانگر شدت مشکل سلب مالکیت سهامداران اقلیت در شرکت­های چینی است.

تونل­زنی مربوط می­شود به مشکل نمایندگی با درنظرگرفتن سهامداران کنترلی یا اکثریت و سهامداران اقلیت.  چن و همکاران[xii] (2007) نشان دادند که چین از مکانیزم حاکمیت شرکتی ضعیفی برخوردار است و شرکت­های چینی فرصت­های تونل­زنی را شکار می­کنند، زیرا شرکت­های ثبت شده شرکت­های فرعی شرکت اصلی می­باشند که در مبادله وجود ندارد. بنابراین انتظار می­رود ثروت سهامداران اقلیت شرکت­های ثبت شده توسط شرکت اصلی سلب مالکیت شود. فونگ و همکاران[xiii] (2008) و بلکویی[xiv] (2004) بیان دارند که الزامات افشاء در شرکت­های چینی به میزانی که در کشورهای توسعه یافته شفاف است، شفاف نیست و مدیریت سود بیشتر خواهد بود.

تصاحب منابع شرکت از طریق معاملات با اشخاص وابسته، در کشورهای توسعه یافته مرسوم است، اما به دلیل نقص بازارهای خارجی و ضعف راهبری شرکتی، این رخداد در اقتصادهای نوظهور بیشتر مشاهده می­شود. در بسیاری از موارد، معاملات با اشخاص وابسته گریزناپذیر و سودمند است و در چرخه عملیات شرکت تکرار می­شود؛ ولی در شرایط خاص، به سهامداران عمده (سهامداران اکثریت) یا مدیران شرکت­ها اجازه می­دهد با هزینه سهامداران اقلیت، منافع شخصی خود را تأمین کنند (حمیدی و شعری، 1391).

ما در این پژوهش دنبال پاسخ به این سؤال هستیم که آیا معاملات با اشخاص وابسته در ایران بر سود سهام نقدی اثر دارد یا خیر، یعنی سهامداران عمده یا سهامداران اکثریت به دنبال این هستند که با پرداخت سود کمتر به منافع شخصی خود برسند یا خیر؟

 

3- مبانی نظری پژوهش

رسوایی­های حسابداری، نگرانی­های بسیاری میان مقررات­گذاران و فعالان بازار به وجود آورده است. بحران­های مالی شرکت­ها که بر ریسک ذاتی معاملات با اشخاص وابسته به عنوان ابزاری قدرتمند در انجام تقلب­های مالی و تصاحب منابع سهامداران سایه افکنده است، پرده­ها را کنار می­زند تا راه فرارهای قانونی که الزامات موجود افشا را تحت تأثیر قرار می­دهد، آشکار شود. معاملات با اشخاص وابسته می­تواند به نفع مدیران و در راستای تصاحب منایع سهامداران انجام گیرد.اگر به این شیوه به معاملات با اشخاص وابسته نگریسته شود، این معاملات با بیشینه­سازی ثروت سهامداران ناسازگار خواهد بود. از این رو معاملات با اشخاص وابسته، توجه دانشگاهیان و سازمان­های حرفه­ای را معطوف خود کرده است (شعری و حمیدی، 1392). اشخاصی وابسته تلقی می­شوند که یکی از آنان بتواند به طور مستقیمیاغیرمستقیمبرتصمیم­گیری­هایعمدةمالیوعملیاتیطرفدیگر،کنترلیانفوذقابل­ملاحظه­ایاعمالکندیاهردو  تحت کنترل مشترک یا نفوذ قابل ملاحظه مشترک، شخص ثالثی باشند (درحدی که در انجام یک معامله منافع مستقل یکی از آنها تحت شعاع منافع دیگری قرار گرفته باشد).

هیات استانداردهای حسابداری مالی (1982) بیان می­کند که معاملات با اشخاص وابسته نمی­تواند در شرایط منصفانه انجام شود و با تأثیری که بر قابلیت اتکای صورتهای مالی می­گذارد، ممکن است برای استفاده­کنندگان صورتهای مالی گمراه­کننده باشند. با این وجود معاملات با اشخاص وابسته بین شرکتها رایج است و موضوع مهم در این معاملات، این است که منافع سهامداران خرد در مقایسه با منافع مدیرعامل یا سهامدارد کنترل­کننده در اولویت پایین­تر قرار می­گیرد. شرمن و یانگ (2001) در تحقیق خود، شش نقطة حساس شناسایی کردند که احتمال رخداد حسابداری تهاجمی در آنها بیشتر است. یک از این نقاط، معاملات با اشخاص وابسته است که به شرکتها اجازه می­دهد سود را دلخواهانه کم یا زیاد کنند. از سوی دیگر با وجود آنکه از منظر حسابرسی، معاملات با اشخاص وابسته شاخص بالقوه ریسک حسابرسی محسوب می­شود، ناتوانی حسابرسان در شناسایی این معاملات، جزء یکی از کاستیهای موجود در حسابرسی است (شعری و حمیدی، 1392).

در بیانیة استانداردهای حسابرسی شماره 45، روش­های عام و خاصی به منظور شناسایی اشخاص وابسته و معاملات با آنها تصریح شده است. روش­های خاص تصریح شده در بیانیة استانداردهای حسابرسی شمارة 45 که صرفاً به منظور تشخیص اشخاص وابسته و معاملات با آنها اعمال می­گردند، عبارتند از:

1)   استفسار از مدیریت در مورد:

الف: اسامی کلیه اشخاص وابسته

ب: معاملات انجام گرفته با اشخاص وابسته طی دوره

ج: وجود روش­های مناسب برای تشخیص و انعکاس صحیح حسابداری معاملات با اشخاص وابسته در شرکت. روش­های موجود باید از جانب حسابرس مورد ارزیابی قرار گیرند.

2)   مشخص ساختن اسامی کلیة صندوق­های بازنشستگی و سایر کانون­هایی که برای مقاصد رفاهی کارکنان ایجاد شده­اند و اسامی مسئولان و امناء این­گونه واحدها.

3)   بررسی فهرست سهامداران به منظور تشخیص سهامداران عمده.

 

روش­های تشخیص معاملات با اشخاص وابسته در جدول 1 آورده شده است.

 

جدول 1- روش­های تشخیص معاملات با اشخاص وابسته

روش کلی

چگونگی ارتباط با موضوع با رسیدگی معاملات با اشخاص وابسته

بررسی کاربرگ­های سال­های گذشته

تشخیص اسامی اشخاص وابسته مشخص شده

بررسی صورت­جلسه­های هیأت مدیره و هیأت اجرایی یا عامل

کسب اطلاعات دربارة معاملات اجرایی یا عامل مهمی که تصویب یا درباره آنها مذاکره شده است.

بررسی تاییدیه­های مانده­های متقابل

تعیین اینکه این مانده­ها در دفاتر اشخاص وابسته وجود دارند یا قبلاً وجود داشته­اند.

بررسی صورت­حساب­های مؤسسات مشاوره حقوقی در ارتباط با استفاده از خدمات آن­ها در موارد خاص یا به صورت مداوم

تشخیص قرائن وجود اشخاص وابسته یا معاملات با آنها

بررسی تأییدیه­های وام­های دریافتی و پرداختی

تشخیص وجود ضمانتنامه و ماهیت روابط با ضمانت­کننده

بررسی معاملات سرمایه­گذاری بااهمیت

تشخیص قرائن به وجود آمدن شخص وابسته در اثر سرمایه­گذاری­ها

بررسی اسناد حسابداری به منظور اطلاع از معاملات عمده، غیرعادی و غیرمستمر یا مانده­ها، به­ویژه در (یا نزدیک به) پایان دورة گزارشگری

بررسی وجود معاملات با اشخاص وابسته

کسب اطلاع از حسابرس قبلی، حسابرسان اصلی یا سایر حسابرسان در ارتباط با اشخاص وابسته

کسب اطلاع در ارتباط با اشخاص وابسته یا معاملات با آنها

منبع: فرقاندوست (1379)، حسابدار، 115

 

انجمن حسابداران رسمی امریکا (2001) در بیانیه­ای با عنوان «حسابداری و حسابرسی اشخاص وابسته و معاملات با اشخاص وابسته» سه دلیل برای مشکل بودن حسابرسی اشخاص وابسته و معاملات با اشخاص وابسته بیان می­کند, اول اینکه این معاملات به سادگی قابل شناسایی نیستند، دوم حسابرس برای شناسایی اشخاص وابسته و معاملات با اشخاص وابسته در اولین گام به مدیر و سهامدار کنترل­کننده متکی است و سوم معاملات به وسیله کنترل­های داخلی شرکت، به سادگی قابل رهگیری نیست (شعری و حمیدی، 1392).

با توجه به مطالب عنوان شده و پس از رسوایی­های مالی انرون، وردکام و لمان برادرز و ... که موجب شد تا کنگرة امریکا در بخش 404 قانون سربانز آکسلی، هیأت مدیره شرکت­های سهامی بورسی و غیربورسی را مسئول استقرار و کنترل داخلی و ارائه گزارش کنترل­های داخلی حاکم بر گزارشگری مالی و حسابرسان را ملزم به حسابرسی کنترل­های داخلی حاکم بر گزارشگری مالی کند،هیأت مدیرة سازمان بورس اوراق بهادار ایران نیز در 16/02/1391 دستورالعمل کنترل­های داخلی را به تصویب رساند که در مادة 11 فصل دوم افشای مناسب و کامل اطلاعات اشخاص وابسته طبق استانداردهای حسابداری و ضوابط لازم­الاجرا را اجباری کرده است.

بنابراین افشای معاملات با اشخاص وابسته طبق استانداردهای حسابداری ایران می­تواند اطلاعاتی دربارة انگیزه­های معاملات با اشخاص وابسته را به دنبال خود داشته باشد.با توجه به وجود دو فرضیه دربارة انگیزه­های معاملات با اشخاص وابسته، تحقیقات خارجی به دو گروه تقسیم می­شوند. گروه اول از فرضیة معاملات کارا و گروه دوم از فرضیة تضاد منافع حمایت می­کند.

فرضیة رفتار کارآ :کلبک و می­هیو (2004) مشوق­های مالی و شاخص­های نظارتی را در شرکت­هایی که اقدام به انجام معاملات با اشخاص وابسته وجود داشت، ولی از نظر نوع معامله و نحوة افشاء با یکدیگر تفاوت داشتند. آنها دریافتند که راهبری شرکتی با معاملات با اشخاص وابسته ارتباط معکوس دارد و رابطة معکوس میان پاداش نقدی مدیران با معاملات با اشخاص وابسته برقرار است.

فرضیة رفتار فرصت­طلبانه: مسکاریلو (2010) انگیزه­های معاملات با اشخاص وابسته را در بورس اوراق بهادار ایتالیا بررسی کرد. هدف او شناسایی دلایل پشت پرده انجام معاملات با اشخاص وابسته و کارآ بودن یا فرصت­طلبانه بودن این معاملات بود. با توجه به ساختار متمرکز مالکیت در شرکت­های ایتالیایی، استفاده احتمالی از معاملات با اشخاص وابسته توسط سهامداران عمده برای تصاحب منابع شرکت به ضرر سهامداران خرد ارزیابی شد. شواهد، نشان از رفتار فرصت­طلبانه در این معاملات دارد و رابطه معنادار بین مبلغ این معاملات با متغیرهایی که انگیزه­ها و هزینه­های تصاحب اموال را تحت تأثیر قرار می­دهد، مشاهده گردید.

با توجه به فرضیة دوم یعنی رفتار فرصت­طلبانه و استفادة احتمالی از معاملات با اشخاص وابسته توسط سهامداران عمده برای تصاحب منابع شرکت ممکن است سهامداران عمده انگیزة بیشتری برای سلب مالکیت دیگر سهامداران داشته باشند و این سهامداران از طریق معاملات با اشخاص وابسته از قبیل انحراف داراییها و انتقال قیمت به منافع شخصی خود برسند، شرکت­هایی که سود سهام نقدی بیشتری پرداخت می­کنند احتمالاً سود بیشتری برای از دست دادن مالکیت پرداخت می­کنند پس انتظار می­رود شرکت­های دارای معاملات با اشخاص وابسته بیشتر، سود سهام نقدی کمتری پرداخت کنند (ژانگ و همکاران، 2013).

 

4-پیشینه پژوهش

4-1- تحقیقات خارجی

مین­جونگ و همکاران[xv] (2014) در تحقیقی تحت عنوان رابطة بین معاملات با اشخاص وابسته و مالکیت کنترل به این نتیجه رسیدند که معاملات با اشخاص وابسته در شرکتهای کره­ای بطور میانگین ارزش شرکت را کاهش داده اما این کاهش زمانی قابل مشاهده است که کنترل مالکیت زیاد بوده است.

ژانگ و همکاران[xvi] (2013) تحقیقی تحت عنوان «سودسهام نقدی، سلب مالکیت و ارتباطات سیاسی» انجام دادند و با استفاده از 1383 نمونه طی سال­های 2004 تا 2008 سه فرضیة زیر را مورد بررسی قرار دادند. آن­ها برای آزمون سیاست تقسیم سود در شرکت­های چینی از تحلیل پنل دیتا استفاده کردند که ظاهراً تقسیم سود تحت تأثیر انگیزه­های شدیدی از جمله هزینه­های نمایندگی و ارتباطات سیاسی است. آنها به این نتیجه رسیدند که شرکتهایی که سود سهام کمتری پرداخت می­کنند با معاملات با اشخاص وابسته بیشتر سروکار دارند و همچنین شرکتهای که دارای ارتباطات سیاسی هستند نسبت به شرکتهایی که دارای ارتباطات سیاسی نیستند سود سهام نقدی بیشتری پرداخت می­کنند. تحلیل بیشتر نشان داد که با توجه به معاملات با اشخاص وابسته و ارتباطات سیاسی ساختار مالکیت این شرکتهای چینی نقش انتقادی در سیاستهای تقسیم سود دارد.

هنری و همکاران[xvii] (2007) نقش معاملات با اشخاص وابسته را در گزارشگری متقلبانه با استفاده از اطلاعات مالی 83 شرکت، طی دوره زمانی 2006-1983 مورد بررسی قرار دادند. آن­ها دریافتند که فراوان­ترین نوع معاملات در فعالیت­های اجرایی، پرداخت وام به اشخاص وابسته می­باشد که وجود رابطه، افشاء نشده بود. همچنین یافته­های آن­ها نشان داد که اختلاس­ دارایی­های شرکت اغلب به معاملاتی مربوط می­شود که جریان نقدی آن­ها بالاست. آن­ها گزارش کردند که به طور کلی وجود معاملات با اشخاص وابسته الزاماً نشان­دهنده­ی گزارشگری متقلبانه نیست.

پنگ و همکاران[xviii] (2006) معاملات با اشخاص وابسته را طی دوره­ی 1998 تا 2004 مورد بررسی قرار دادند. آن­ها دریافتند زمانی­که شرکت در شرایط مالی خوب قرار دارد، سهامداران کنترلی از معاملات با اشخاص وابسته برای بدست آوردن منافع تقسیم شده کنترل و زمانی که در شرایط ضعیف قرار دارند، برای بدست آوردن منافع خصوصی کنترل استفاده می­کنند. آن­ها نشان دادند که به طور خاصی اگر شرکتی حق انتشار سهام جدید را بدست آورده باشد بازار به افشای معاملات با اشخاص وابسته واکنش منفی نشان می­دهد. برعکس، اگر با ریسک خارج شدن از بورس روبرو شود با واکنش مثبت بازار به افشای معاملات با اشخاص وابسته روبرو می­شود.

4-2- تحقیقات داخلی

اولین تحقیقات داخلی انجام شده در مورد معاملات با اشخاص وابسته بیشتر توسط فرقاندوست حقیقی در مجلة حسابدار انجام شده است. از جمله در مجلة حسابدار شمارة 112 «معاملات با اشخاص وابسته رهنمودهایی برای قضاوت» که نوعی چک لیست ارائه نمودند که تسهیلی در شناسایی و قضاوت معاملات با اشخاص وابسته بوده است. همچنین در شمارة 95 مجلة حسابدار نیز مقاله­ای تحت عنوان «گزارش بیفایده حسابرسی» به نحو بارزی آثار معاملات با اشخاص وابسته در ایران را نشان دادند.

سرلک و اکبری (1392) تحقیقی تحت عنوان «رابطه بین معاملات با اشخاص وابسته و مدیریت سود» انجام دادند. نمونه پژوهش صدوچهل شرکت است که این شرکتها از سال 1386 تا سال 1390 مورد بررسی قرار گرفتند. آزمون فرضیه پژوهش با استفاده از داده­های تلفیقی و رگرسیون چندگانه انجام پذیرفت. یافته­های پژوهش نشان داد که بین معاملات با اشخاص وابسته و مدیریت سود، رابطه مثبت و معناداری وجود دارد.

خمامی (1392) در پایان­نامة کارشناسی ارشد واحد تهران مرکز، اطلاعات مربوط به 47 شرکت در سال 85 تا 91 را مورد بررسی قرار داده و به این نتیجه رسید که وجود معاملات با اشخاص وابسته اثری منفی بر مدیریت سود با استفاده از مدل تعدیل شدة جونز دارد.

دارابی و داودخانی (1392) در تحقیقی به بررسی تأثیر معاملات با اشخاص وابسته بر ارزش شرکت­های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار و به این نتیجه رسیدند که بین معاملات با اشخاص وابسته و ارزش شرکت رابطه­ی معنادار و منفی وجود دارد و همچنین بین بازده نقدی سهام و اندازة هیئت مدیره با ارزش شرکت رابطة معناداری وجود ندارد و بین اهرم مالی با ارزش شرکت رابطه­ی معنادار منفی و بین بازده داراییها با ارزش شرکت رابطه معنادر مثبتی وجود دارد.

خدامی­پور، امینی و هوشمند (1391)  تحقیقی تحت عنوان «بررسی تأثیر الزامات افشای معاملات با اشخاص وابسته بر مدیریت سود» انجام دادند. آنها الزامات افشای استاندارد حسابداری شماره 12 مصوب سال 1386 بر معاملات با اشخاص وابسته در خصوص فروش کالا و دارایی طی دو دوره زمانی 1385-1382 (قبل از الزامات افشاء) و 1389-1386 را بررسی کردند. نتایج حاصل از آزمون فرضیه­ها با استفاده از تجزیه­وتحلیل رگرسیون چندمتغیره حاکی از آن است که ضریب ارزشی سود برای شرکت­های فروشنده­ی موجودی کالا به اشخاص وابسته بعد از تصویب الزامات جدید افشاء کاهش یافته است. همچنین، نتایج نشان داد که ضریب ارزشی سود ناشی از فروش دارایی به اشخاص وابسته در دوره بعد از الزامات افشاء نسبت به دوره قبل از الزامات افشاء کاهش یافته است. ولی با توجه به اینکه ارتباط معناداری برای دوره 1389-1386 وجود نداشت، لذا، به طور قطع نمی­توان بیان کرد که الزامات افشای جدید، تأثیری بر کاهش دستکاری سود از طریق معاملات فروش دارایی به اشخاص وابسته داشته است.

شعری و حمیدی (1391) تحقیقی تحت عنوان «شناسایی انگیزه­های معاملات با اشخاص وابسته» انجام دادند. آنها انگیزه­های معاملات با اشخاص وابسته را با استفاده از مدل مسکاریلو (2010) مورد بررسی قرار دادند. نمونه آنها شامل شرکتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران در سالهای 1385 تا 1389 می­باشد. آزمون فرضیه­ها نشان می­دهد بین میزان معاملات با اشخاص وابسته و متغیرهای سطح تمرکز مالکیت، نسبت مدیران غیرموظف و اهرم مالی رابطه معنادار موردانتظار وجود دارد. یافته­ها نشان می­دهد فرضیه وجود رفتار فرصت­طلبانه در معاملات با اشخاص وابسته رد نمی­شود و نشانه­هایی از فرصت­طلبانه بودن این معاملات در محیط کسب و کار ایران قابل مشاهده است.

مهربانی (1386) در پایان­نامة خور تحت عنوان «بررسی ارائه مطلوب معاملات با اشخاص وابسته از دیدگاه استفاده­کنندگان صورت­های مالی» با بررسی شرکت­های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران بین سال­های 1382 تا 1384 به این نتیجه رسید که افشای اطلاعات در سطح معناداری بر تصمیم­گیری استفاده­کنندگان صورت­های مالی مؤثر می­باشد.

حیدرپور و زارع (1393) در تحقیقی تحت عنوان «تأثیر متغیرهای سود تقسیمی و فرصت­های رشد بر رابطة کیفیت گزارشگری مالی و نوسانپذیری بازده سهام» به این نتیجه رسیدند که سیاست­های تقسیم سود شرکت­ها، تأثیرگذاری کیفیت گزارشگری مالی بر نوسان­پذیری بازده سهام شرکت­ها را به صورت معناداری تحت تأثیر قرار نمی­دهد.

ستایش و غفاری (1388) در تحقیقی تحت عنوان « بررسی میزان سودمندی سود تقسیمی بر عملکرد شرکت­های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران» به این نتیجه رسیدند که بین سود تقسیمی و معیارهای ارزیابی عملکرد در کلیة شرکت­های مورد مطالعه، بدون توجه به صنعتی که به آن تعلق دارند، رابطة معنی­دار وجود دارد.

حساس یگانه و دلخوش (1388) در تحقیقی تحت عنوان «رابطة بین ارزش افزودة اقتصادی با سود تقسیمی و قیمت سهام در شرکت­های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران» به این نتیجه رسیدند که بین ارزش افزودة اقتصادی و قیمت سهام رابطة معناداری وجود ندارد و در نتیجه ارزش افزودة اقتصادی می­تواند برآوردکنندة بهتری بر قیمت سهام باشد.

 

5- فرضیة تحقیق

سهامداران کنترلی انگیزة بیشتری برای سلب مالکیت دیگر سهامداران دارند. سهامداران از طریق معاملات با اشخاص وابسته از قبیل انحراف داراییها و انتقال قیمت به منافع شخصی خود می­رسند. شرکت­هایی که سود سهام نقدی بیشتری پرداخت می­کنند متناسباً سود انباشته بیشتری برای سلب مالکیت از دست می­دهند. بنابراین انتظار می­رود شرکت­های دارای معاملات با اشخاص وابسته بیشتر، سود سهام نقدی کمتری پرداخت کنند که منجر به این شد به بررسی رابطه بین معاملات با اشخاص وابسته و سود سهام نقدی بپردازیم و بدین ترتیب فرضیة این تحقیق بصورت زیر می­باشد:

معاملات با اشخاص وابسته بر سطح سود سهام نقدی تاثیر معکوس دارد.

 

6- روش تحقیق

این پژوهش از لحاظ هدف کاربردی می­باشد و همچنین از نظر داده­ها و زمان گردآوری اطلاعات، از نوع داده­های تلفیقی و تاریخی است. روش پژوهش بر اساس خصوصیت موضوع از نوع توصیفی-همبستگی است. اطلاعات و داده­های مورد نیاز از صورت­های مالی، یادداشت­های همراه صورت­های مالی، پایگاه­های اطلاعاتی سازمان بورس و اوراق بهادار تهران (کدال) و همچنین از نرم­افزار رهاورد نوین 3 استخراج شده است.

جامعة آماری شامل شرکت­های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران است که برای انتخاب نمونه از روش غربال­گری استفاده شده است. تمام شرکت­ها در دورة زمانی 1388 تا 1392 انتخاب شده­اند، سپس شرکت­های فاقد هر یک از شرایط زیر، از نمونه خارج شدند:

1)    به منظور افزایش قابلیت مقایسة نتایج پژوهش، دورة مالی شرکت­های نمونه منتهی به 29 اسفند باشد؛

2)    عدم تغییر در دوره­های مالی طی بازة زمانی پژوهش؛

3)    جزء شرکت­های سرمایه­گذاری، واسطه­گری، بانک و بیمه نباشد؛

4)    قبل از سال 1388 در بورس پذیرفته شده باشند؛

5)    اطلاعات مورد نظر برای استخراج داده­ها در دسترس باشد.

به منظور تجزیه­وتحلیل داده­ها از نرم­افزار Eviews7 استفاده شده است.

 

6-1- مدل تحقیق

رابطة 1)

ژانگ و همکاران (2013)

 

 

6-1-1- متغیر وابسته:

: کل سود سهام نقدی تصویب شده

6-1-2- متغیر مستقل:

[xix]: جمع ارزش معاملات با اشخاص وابسته تقسیم بر ارزش بازار شرکت در پایان سال

6-1-3- متغیرهای کنترلی:

: لگاریتم طبیعی کل داراییها در پایان سال

: کل بدهی­ها تقسیم بر کل داراییها در پایان سال

: داراییهای جاری – (بدهیهای جاری +وجوه نقد)

کل داراییها

: نسبت سود خالص شرکت قیل از هزینه تأمین مالی تقسیم بر کل داراییها

: ارزش بازار کل سرمایه بعلاوه ارزش دفتری کل بدهیها تقسیم بر ارزش دفتری کل داراییها

: اشتباه باقیمانده

6-2- روش­های آماری تجزیه­وتحلیل و آزمون­های آماری لازم جهت تأیید نتایج

6-2-1- آمار توصیفی: در جدول زیر شاخص­های مرکزی از جمله میانگین و میانه و شاخص­های پراکندگی از جمله انحراف معیار، کشیدگی و چولگی برای متغیرهای مختلف محاسبه شده است بزرگ بودن میانگین از میانه وجود نقاط بزرگ را در داده­ها نشان می­دهد زیرا میانگین تحت تأثیر این مقادیر قرار می‌گیرد. آمار توصیفی در جدول 2 آورده شده است.

 

جدول2-آمار توصیفی برای متغیرهای تحقیق

متغیرها

شرح

سود سهام نقدی

معاملات با اشخاص وابسته

اندازه شرکت

نسبت بدهی

نقدینگی

بازده دارایی­

Tobin´s Q

تعداد مشاهدات

345

345

345

345

345

345

345

میانگین

751/1340

4988/0

954/5

562/0

095/0

713/16

579/1

میانه

800

1441/0

910/5

593/0

094/0

615/13

395/1

حداکثر

1000

55/4

62/7

906/0

695093/0

72319/63

052062/5

حداقل

10

000/0

388/4

096/0

515371/0-

607/8-

583911/0

انحراف معیار

627/1592

839/0

521/0

177/0

213/0

638/12

659/0

چولگی

39/2

49/2

41/0

59/0-

02/0

28/1

67/1

کشیدگی

929/9

985/8

649/3

642/2

175/3

818/4

956/6

منبع: یافته­های پژوهشگر

 

در صورتی که مقادیر میانگین و میانه متغیرها نزدیک به هم است توزیع متغیرها متقارن است این ویژگی اهمیت زیادی دارد زیرا تقارن یکی از ویژگی­های توزیع نرمال است (میزان کشیدگی و چولگی توزیع نرمال صفر است). کلیه متغیرها دارای میانگین و میانه­ای نزدیک به هم می­باشند. مقدار چولگی برای متغیر وابستهسود سهام نقدیبرابر با 4/2 است که نشانگر این است این متغیرها تقریباً تقارن نسبی دارند و از این نظر توزیع این متغیر شبیه توزیع نرمال است مقدار چولگی معاملات با اشخاص وابسته برابر با 5/2, SIZEبرابر با 41/0، نسبت بدهی6/0-، نقدینگی 02/0، بازده دارایی­ها3/1 و برای  Tobin´s Q برابر با 7/1 است که نشانگر توزیع چوله به راست است (به استثنای نسبت بدهی که چوله به چپ است)  و متغیرها توزیع متقارنی دارند.

 

6-2-2- بررسی نرمال بودن توزیع متغیر وابسته

نرمال بودن باقیمانده­های مدل رگرسیونی یکی از فرض­هایی رگرسیونی است که نشان­دهنده اعتبار آزمون­های رگرسیونی است در ادامه با استفاده از آزمون کلموگروف- اسمیرنف نرمال­ بودن توزیع متغیرهای وابسته بررسی شده است. زیرا نرمال­بودن متغیرهای وابسته به نرمال­بودن باقیمانده­های مدل (تفاوت مقادیر برآوردی از مقادیر واقعی) می­انجامد. پس لازم است نرمال­بودن متغیر وابسته قبل از برآورد پارامترها کنترل شود و در صورت برقرار نبودن این شرط راه حل مناسبی برای نرمال­نمودن آنها (از جمله تبدیل نمودن آن) اتخاذ نمود. آزمون کلموگروف اسمیرنف در جدول 3 آورده شده است.

 

جدول3- آزمون کلموگروف اسمیرنف برای بررسی نرمال بودن متغیر وابسته تحقیق

متغیر

تعداد

پارامترهای نرمال

بیشترین تفاوت

مقدار Z کلموگروف - اسمیرنف

مقدار احتمال

میانگین

انحراف معیار

قدرمطلق

مثبت

منفی

سود سهام نقدی

345

75/1340

62/1592

202/.

191/0

202/0-

746/3

0000/0

منبع: یافته­های پژوهشگر

 

مقدار احتمال برای متغیر وابسته سود سهام نقدی برابر با 0000/0 است بنابراین فرض صفر (نرمال بودن متغیر) برای این متغیرها رد نمی­شود یعنی توزیع این متغیر مطابق پیش­بینی (شاخص­های چولگی و کشیدگی نزدیک به صفر) نرمال است.

 

6-2-3- تحلیل آماری

در تحلیل پانلی، داده‌ها به صورت مقطعی- زمانی گردآوری شده‌اند یعنی داده‌های جمع­آوری شده برای مقاطع مختلف (در اینجا شرکت­ها) در طی زمان می­باشد. در داده‌هایی که بدین صورت جمع­آوری می­شوند، استقلال مشاهدات حفظ نمی­گردد زیرا از هر شرکت در سال‌های مختلف چندین مشاهده تکرار شده است که این مشاهدات به هم وابسته­اند (زیرا متعلق به یک شرکت هستند). برای تحلیل این نوع داده‌ها از تحلیل پانلی استفاده می­گردد.

ابتدا با استفاده از آزمون اف. لیمر (چاو) به انتخاب مدل داده­های ترکیبی در برابر داده­های تابلویی پرداخته می­شود. در صورتی­که مقدار آمارة F کمتر از 05/0 باشد از روش تابلویی در غیر این­صورت از روش ترکیبی استفاده می­شود.نتیجة آزمون در جدول 4 مشاهده شده است.مقدار احتمال آزمون چاو برای مدل برابر با 000/0 است که کمتر از 05/0 است بنابراین مدل مورد استفاده پنلی یا تابلویی است.

در مباحث تحلیل پانلی سه نوع مدل بدون اثرات ثابت، با اثرات ثابت و با اثرات تصادفی وجود دارد که از آزمون­های مختلف برای تشخیص مدل مناسب استفاده می­شود.با توجه به پذیرش مدل تابلویی در برابر داده­های ترکیبی، به انجام آزمون هاسمن برای انتخاب الگوی اثرات ثابت در برابر الگوی اثرات تصادفی پرداخته شده است. در صورتی­که مقدار آمارة کای­-دو کمتر از 05/0 باشد از رگرسیون با اثرات ثابت و در غیر این­صورت از رگرسیون با اثرات تصادفی استفاده خواهد شد. نتیجة آزمون در جدول 4 مشاهده شده است.

جدول 4- آزمون چاو  و آزمون هاسمن برای انتخاب مدل مناسب

مدل

آزمون چاو یا لیمر

آزمون هاسمن

نتیجه

آزمون اثرات

مقدار

درجه آزادی

مقدار احتمال

مقدار کای -دو

درجه آزادی

مقدار احتمال

مدل1

مقدار F

35/9

(270‏‏ْ،68)

0000/0

7/87

6

0000/0

مدل با اثرات ثابت

مقدار کای - دو

7/417

68

0000/0

منبع: یافته­های پژوهشگر

 

مقدار احتمال برای آزمون هاسمن برای برای مدل به ترتیب برابر با 0000/0 که کمتر از 05/0 است  بنابراین مدل­ مورد استفاده مدل با اثرات ثابت است.

 

6-2-4-آزمون فرضیه

نتایج حاصل از برازش مدل در جدول 5 آورده شده است.

 

جدول5- برازش مدل

پارامترها

مقدار ضرایب

مقدار t

سطح معناداری

نتیجه

مقدار ثابت

706/3643-

6513/7-

0000/0

منفی و معنادار

معاملات با اشخاص وابسته

16621/67-

2517/7-

0000/0

منفی و معنادار

اندازة شرکت

700/268

3790/4

0000/0

مثبت و معنادار

نسبت بدهی

97/2430

4532/13

0000/0

مثبت و معنادار

نقدینگی

5/1045

9810/4

0000/0

مثبت و معنادار

بازده دارایی­ها

51/65

5502/26

0000/0

مثبت و معنادار

Tobin´s Q

53/428

9913/9

0000/0

مثبت و معنادار

مقدار F

3370/120

مقدار احتمال F

0000/0

ضریب تعیین

68/0

دوربین واتسون

8/2

منبع: یافته­های پژوهشگر

 

در جدول بالا مدل با اثرات ثابت برآورد شده است مقداراحتمالمعنی‌داریFبرابربا0000/0 است. اینمقدارکمتراز05/0 استبنابراینفرضصفردرسطحاطمینان95 ‌درصدردمی‌شود یعنی در سطح اطمینان 95 درصد مدل معنی­داری وجود دارد. میزانضریبتعیینبرابر با 68/0 است یعنی در حدود 68 درصد از تغییرات متغیر وابسته توسط متغیرهای مستقل و کنترل بیان می­گردد. مقدار آماره دوربین واتسون برابر با 8/2 است مقادیر نزدیک به 2 حاکی از عدم خودهمبستگی باقیمانده ها که یکی دیگر از فروض رگرسیون است را نشان می­دهد. ( بنابراین خودهمبستگی بین باقیمانده ها وجود ندارد).

مقدار آماره t برای معاملات با اشخاص وابسته برابر با 0000/0 (معنادار)، ضریب آن 16/67که منفی می­باشد و در نتیجه منفی و معنادار، مقدار آماره t برای اندازه برابر با 0000/0 (معنادار)، ضریب آن 7/268 که مثبت می­باشد و در نتیجه مثبت و معنادار، مقدار آماره t برای نسبت بدهی برابر با 0000/0 (معنادار)، ضریب آن 97/2430 که مثبت می­باشد و در نتیجه مثبت و معنادار، مقدار آماره t برای نقدینگی برابر با 0000/0 (معنادار) ضریب آن 5/1045  که مثبت می­باشد و در نتیجه مثبت و معنادار، مقدار آماره t برای بازده دارایی­ها برابر با 0000/0  (معنادار) ضریب آن 51/65که مثبت می­باشد و در نتیجه مثبت و معنادار و مقدار آماره t برای Tobin´s Q برابر با 0000/0  (معنادار) ضریب آن 53/428که مثبت می­باشد و در نتیجه مثبت و معنادار. مقدار آماره t برای عرض از مبدا برابر با 0000/0 است که در سطح اطمینان 95 درصد در ناحیه رد فرض صفر قرار دارد یعنی عرض از مبدا معنادار است.

 

7- بحث و نتیجه­گیری

با توجه به مقدار آماره t برای معاملات با اشخاص وابسته که برابر با 0000/0  (معنادار) و ضریب آن 53081/13- که منفی بوده و منفی و معنادار است پس می­توان نتیجه گرفت که معاملات با اشخاص وابسته بر سطح سود سهام نقدی تاثیر معکوس دارد. این یافته مطابق با تحقیق ژانگ و همکاران[xx] (2013) می­باشد.

در این پژوهش این نتیجه حاصل شدکه بین معاملات با اشخاص وابسته و سود سهام نقدی ارتباط منفی و معنادار وجود دارد. از آنجائیکه سهامداران کنترلی انگیزه بیشتری برای سلب مالکیت دیگر سهامداران دارند لذا آنها از طریق معاملات با اشخاص وابسته با انحراف داراییها و انتقال قیمت به منافع شخصی خود می­رسند پس در نتیجه شرکتهایی که سود سهام نقدی کمتری پرداخت می­کنند متناسباً سود انباشته بیشتری برای خود خواهند داشت، لذا پیشنهاد می­شود که بورس اوراق بهادار تهران قوانینی وضع نماید تا با محدود کردن معاملات با اشخاص وابسته از منافع سایر سهامداران حمایت نماید. همچنین پیشنهاد می­شود در مورد افشاء الزاماتی مقرر گردد تا اطلاعات مربوط به معاملات با اشخاص وابسته در یادداشت­های همراه صورتهای مالی به صورت مقایسه­ای ارائه شود چراکه در اکثر یادداشت­های صورت­های مالی شرکت­ها، فقط معاملات با اشخاص وابسته سال مالی گزارش شده افشاء شده است و معاملات با اشخاص وابسته سال قبل آن به صورت مقایسه­ای افشاء نشده است.



1- دانشیارگروه حسابداری، واحد اسلامشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران‌، نویسنده اصلی و مسئول مکاتبات. alies35091@gmail.com

2- کارشناس ارشد حسابداری، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

[3]-  کارشناس ارشد حسابداری، واحد علوم و تحقیقات تهران، دانشگاه آزاد اسلامی.      



[i]. Faccio et al

[ii]. Johnson et al

[iii]. La Porta, Lopez-de-Silanes,Shleifer, &Vishny

[iv]. tunneling

[v]. Bae, Kang, and Kim

[vi]. Cheung, Rau, and Stouraitis

[vii]. Berkman et al

[viii]. Cheung et al

[ix]. Berkman et al

[x]. Jiang, Lee, and Yue

[xi]. Peng et al

[xii]. Cheng, Chen, & Xiao

[xiii]. Fung, Leung, & Zhu

[xiv]. Riahi-Belkaoui,

[xv]. Minjung Kang, Ho-Young Lee, Myung-Gun Lee and Jong Chool Park

[xvi]. Zhong-qin Su , Hung-Gay Fung , Deng-shi Huang , Chung-HuaShen

[xvii]. Henry & et al

[xviii]. Peng& et al

[xix]. Related Party Transaction

[xx]. Zhong-qin Su , Hung-Gay Fung , Deng-shi Huang , Chung-HuaShen

1)    حمیدی، الهام و صابر شعری، (1391)، "شناسایی انگیزه­های معاملات با اشخاص وابسته"، فصلنامه پژوهش­های تجربی حسابداری، 2(2)،صص 64-49.

2)    خدامی­پور، احمد، میثم امینی، رحمت­الله هوشمند زعفرانیه، (1391)، "بررسی تأثیر الزامات افشای معاملات با اشخاص وابسته بر مدیریت سود"، فصلنامه پژوهش حسابداری، 2(2)،صص 87-69.

3)     ریاحی بلکویی، احمد، (1389)، تئوری­های حسابداری، ترجمه علی پارساییان. تهران: انتشارات ترمه.

4)    سرلک، نرگس و  مینا اکبری، (1392)، "رابطه بین معاملات با اشخاص وابسته و مدیریت سود"، بررسی­های حسابداری و حسابرسی، دوره 20، شماره 4، زمستان 1392، صص 92-77.

5)    کمیته فنی سازمان حسابرسی (1386)، اصول و ضوابط حسابداری و حسابرسی، استانداردهای حسابداری، انتشارات سازمان حسابرسی.

6)     Bae, K. H., Kang, J. K., & Kim, J. M. ,(2002), "Tunneling or ValueAdded? Evidence from Mergers by Korean Business Groups", Journal of Finance, 57,PP. 2695–2740.

7)     Berkman, H., Cole, R. A., & Fu, J. L., (2009),"Expropriation ThroughLoan Guarantees to Related Parties: Evidence from China", Journal of Banking and Finance, 33,PP.141–156.

8)     Berkman, H., Cole, R. A., & Fu, J. L. ,(2010),"Political Connections and Minority-Shareholders Protection: Evidence from Securities-Market Regulation in China", Journal of Quantitative and Financial Analysis, 45(6),PP. 1391–1417.

9)     Cheng, L. T. W., Fung, H. G., & Leung, T. Y. ,(2009),"Dividend Preference of Tradable-Share and Non-Tradable-Share Holders in Mainland China", Accounting and Finance, 49,PP. 291–316.

10)   Cheung, Y. L., Jing, L., Lu, T., Rau, P. R., &Stouraitis, A. ,(2009),"Tunneling and Propping up: An Analysis of Related Party Transactions by Chinese Listed Companies", Pacific-Basin Finance Journal, 17, PP. 372–393.

11)   Cheung, Y. E., Rau, P. R., &Stouraitis, A. ,(2006)," Tunneling, Propping, and Expropriation: Evidence from Connected Party Transactions in Hong Kong", Journal of Financial Economics, 82, PP.343–386.

12)   Darabi, R., Davoudkhani, M. ,(2013),"Investigation the Relationship of Related Parties Transactions on Value of Companies, Master Thesis", Islamic Azad University, South Branch, Economic and Accounting Faculty. (inpersian)

13)   Faccio, M., Lang, L. H. P., & Young, L. ,(2001),"Dividend and Expropriation",American Economic Review, 91, PP. 54–78.

14)   Fung, H. G., Leung, W. K., & Zhu, J. ,(2008),"Rights Issues in the Chinese Stock Market: Evidence of Earnings Management", Journal of International Financial Management and Accounting, 19(2), PP. 133–160.

15)   Hamidi, Sh. ,(2012),"Indentifying the Motivation of Related Parties Transactions", Accounting Researches, 2 (2), PP. 69-87.(in persian)

16)   Khomami, A.M. ,(2013), "The Relationship Between Related Parties Transactions and Earning Management, Master Thesis", Islamic Azad University, Central Branch, Economic and Accounting Faculty.(inpersian)

17)   HassasYegane, Y., Delkhosh, M. ,(2014),"The Relationship Between Economic Added Value and DPS", The Financial Accounting and Auditing Researches, 1 (1), PP. 1-16.

18)   Henry, E., Gordon, E. A., Reed, B. &Louwers, T. ,(2007),"The Role of Related Party Transactions in Fraudulent Financial Reporting",Availableat SSRN: http://ssrn.com/abstract=993532 or http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.993532.

19)   Heydarpoor, F., Zare, S. ,(2014),"The Effect of Dividend and Growth Opportunity on Relationship Between Financial Reporting and Stock ReturnChanging", The Financial Accounting and Auditing Researches, 6 (2), PP. 213-247.

20)   Jiang, G., Lee, C. M. C., &Yue, H. ,(2010),"Tunneling Through IntercorporateLoans: The China Experience",Journal of Financial Economics, 98), PP. 1–20.

21)   Johnson, S., La Porta, R., Lopez-de-Silanes, F., &Shleifer, A. ,(2000),"Tunneling".American Economic Review, 90, PP. 22–27.

22)   Forghandoust, K &Youhana, L. ,(2000),"Related Party Transactions",Accountant Monthly (112), PP. 73-95. (in persian)

23)   Forghandoust, K &Youhana, L. ,(2000),"Related Party Transactions",Accountant Monthly (115), PP. 72-76.(in persian)

24)   La Porta, R., Lopez-de-Silanes, F., Shleifer, A., &Vishny, R. W. ,(2000)," Agency Problems and Dividend Policies Around the World", Journal of Finance, 55, PP.1–33.

25)   Mehrabani, A. ,(2007)," Investigation Favor Presentation of the Related Party Transactions from Financial Statements Users View, Master Thesis", Islamic Azad University, Central Branch, Economic and Accounting Faculty. (in Persian)

26)   Minjung K., Ho-Young Lee, Myung-Gun Lee and Jong Ch. ,(2014),"The Association between Related-Party Transactions and Control-Ownership Wedge: Evidence from Korea", Pacific-Basin Finance Journal, 29, PP. 272-296.

27)   Peng, Q. W., Wei, K. C. J., & Yang, Z. ,(2011),"Tunneling or Propping: Evidence from Connected Transactions in China." Journal of Corporate Finance, 17, PP.306–325.

28)   RiahiBelkaoui, A. ,(2010),"Accounting Theory", Tehran: Terme. (in Persian)

29)   Setayesh, M,.Ghffari, M. ,(2009),"Investigation The Level of Dividend on Companies Operations", The Financial Accounting and Auditing Researches, 1 (2), PP. 1-18.

30)   Sarlak, N., Akbari, M. ,(2013),"The Relationship Between Related Parties Transactions and Earning Management", Journal of the Accounting and Auditing Review, 20 (4), PP. 77-92.(in Persian)

31)   Technical Auditing Organization Committee ,(2007), "Principles and Regulations of Accounting and Auditing", Auditing Organization Issue.(in Persian)

32)   Zhong-Qin Su , Hung-Gay Fung , Deng-shi Huang , Chung-HuaShen ,(2013), "Cash Dividends, Expropriation, and Political Connections: Evidence from China", International Review of Economics and Finance, REVECO-00838;PP. 13

 

یادداشت‌ها