رابطه بدبینی مدیریت با کفایت وجه نقدو دفعات پوشش هزینه بهره با توجه به میزان سود انباشته شرکت‌ها

نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 گروه حسابداری،واحدبابل،دانشگاه آزاداسلامی،بابل،ایران

2 گروه مدیریت مالی، واحدبابل،دانشگاه آزاداسلامی،بابل،ایران

چکیده

در این تحقیق به بررسی تأثیربدبینی مدیریت بر کفایت وجه نقدو دفعات پوشش هزینه بهره با توجه به میزان سود انباشته شرکت‌ها پرداخته شد برای رسیدن به این هدف چهار فرضیه مطرح گردیدند و برای آزمون فرضیات تحقیق داده‌های 93 شرکت از شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران با استفاده از روش نمونه‌گیری حذف سیستماتیک برگزیده شد. برای انجام آزمون آماری فرضیه‌های تحقیق رگرسیون چند متغیره مورد استفاده قرار گرفت. نتایج حاصله نشان می‌دهد بدبینی مدیریت بر کفایت وجه نقد و دفعات پوشش هزینه بهره در شرکت‌های با سود انباشته پایین تأثیر معنی‌داری معکوس دارد؛ اما بدبینی مدیریت بر کفایت وجه نقد و دفعات پوشش هزینه بهره در شرکت‌های با سود انباشته بالا تأثیر معنی‌داری ندارد.
 
This study examines the relationship between pessimism and frequency efficient management of cash interest expense coverage according to the company's retained earnings. To achieve this goal, four hypotheses was used and to test hypotheses, data from 93 firms listed in the Tehran Stock Exchange by using systematic sampling were selected. To perform multiple regression test hypotheses using software was used SPSS17. The results show that pessimism is that the efficient management of cash and frequency coverage of interest expense In companies with retained earnings down significantly as there is an inverse relationship.But the pessimism efficient management of cash and frequency coverage of interest expense in companies with high retained earnings, there is no relation.

کلیدواژه‌ها


 

رابطه بدبینی مدیریت با کفایت وجه نقدو دفعات پوشش هزینه بهره با توجه به میزان سود انباشته شرکت‌ها

 

 

قربانعلی اسماعیل‌زاده

تاریخ دریافت: 26/04/1399            تاریخ پذیرش: 28/06/1399

[1]

سیدعلی نبوی چاشمی[2]

 

 

چکیده

در این تحقیق به بررسی تأثیربدبینی مدیریت بر کفایت وجه نقدو دفعات پوشش هزینه بهره با توجه به میزان سود انباشته شرکت‌ها پرداخته شد برای رسیدن به این هدف چهار فرضیه مطرح گردیدند و برای آزمون فرضیات تحقیق داده‌های 93 شرکت از شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران با استفاده از روش نمونه‌گیری حذف سیستماتیک برگزیده شد. برای انجام آزمون آماری فرضیه‌های تحقیق رگرسیون چند متغیره مورد استفاده قرار گرفت. نتایج حاصله نشان می‌دهد بدبینی مدیریت بر کفایت وجه نقد و دفعات پوشش هزینه بهره در شرکت‌های با سود انباشته پایین تأثیر معنی‌داری معکوس دارد؛ اما بدبینی مدیریت بر کفایت وجه نقد و دفعات پوشش هزینه بهره در شرکت‌های با سود انباشته بالا تأثیر معنی‌داری ندارد.

 

واژه‌های کلیدی:بدبینی مدیریت، کفایت وجه نقد، دفعات پوشش هزینه بهره، میزان سود انباشته شرکت‌ها.

 

 

 

1- مقدمه

هموارسازی سود توسط مدیران تحت تأثیر عوامل مختلفی است. مقالات زیادیتفاوت‌هایهموارسازی سود در شرکت‌ها را توضیح می‌دهند. درحالی‌که بیشتر مقالات روی ویژگی‌های شرکت تمرکز دارند برخی مطالعات خصوصیات مدیران را بررسی و تحلیل نمودند. خصوصیات مدیران می‌تواند سبک تصمیم‌گیری آن‌ها پیرامون این موضوع را تحت تأثیر قرار دهد. برای مثال، هلی[i] (1985) وبرگسترسروفیلیپن[ii] (2006) اثر پاداش مدیران روی هموارسازی سود را بررسی کردند. کلین[iii] (2002) و بون و همکاران[iv] (2008)روی ویژگی‌های هیئت‌مدیره جهت درک موضوع تمرکز کردند. جی و همکاران[v] (2011) رابطه بین ویژگی‌های فردی و هموارسازی سود بررسی نموند. باورهای مدیریتی می‌تواند بسیار مهم باشد. برای مثال، شواهد اخیر نشان می‌دهد که خوش‌بینی مدیریتیجایی که خوش‌بینی به عنوان مهارتی مبتنی بر انتظارات مثبت است که دیدگاه ما را نسبت به بهبود وضعیت آینده، محکم و خوش‌بین نگاه داشته و تصمیمات فردی و شرکتی را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

هریبارویانگ[vi] (2012) مدیران بیش اعتماد و خوش‌بین احتمالاً سود خود را بیشتر پیش‌بینی می‌کنند و زیان را احتمالاً با تأخیر پیش‌بینی می‌کنند. اسچراند و زچمن[vii] (2012) نشان می‌دهند که بیشاعتمادی مدیران باعث تعصب خوش‌بینانه در سود می‌شود. اصولاً کفایت وجه نقد، دفعات پوشش هزینه بهره و بدبینی مدیریت شرکت از بعد برون‌سازمانی و از بعد درون‌سازمانی مورد توجه قرار می‌گیرد. از بعد برون‌سازمانی کفایت وجه نقد، دفعات پوشش هزینه بهره و بدبینی مدیریت شرکت در ارزشیابی اوراق بهادار و ارزیابی عملکرد شرکت مورد استفاده قرار می‌گیرد. از بعد درون‌سازمانی کفایت وجه نقد، دفعات پوشش هزینه بهره و بدبینی مدیریت شرکت در تصمیم‌گیری‌های مربوط به سرمایه‌گذاری و اولویت‌های سرمایه‌گذاری، ساختار بهینه سرمایه و ارزیابی عملکرد بخش‌ها نقش کلیدی و اساسی دارد(کریستیا بومن،2016). گروه‌های مختلف به دلایل متفاوت به مسئله ارزیابی عملکرد شرکت‌ها توجه خاصی داشته و آن‌ها را مهم تلقی می‌کنند اعم از مالکان، مدیریت، سرمایه‌گذاران دولت، بانک‌ها و اعتباردهندگان و... همچنین معیارهای مختلفی برای ارزیابی عملکرد وجود دارد که هر کدام در جایگاه خود می‌توانند معیارهای مناسبی برای ارزیابی عملکرد باشند. اطلاعات مورد نیاز برای این معیارها از طریق صورت‌های مالی (حسابداری)، اقتصاد، بازار آزاد و یا ترکیبی از آن‌ها به ‌دست می‌آید که هر کدام به نوعی دارای محاسن و معایب مختلفی هستند. اگر مدیری بدبین باشد احتمال دارد که بسیاری از موقعیت‌ها و سرمایه‌گذاری‌هایی که می‌تواند در آینده برای شرکت سودآوری داشته باشند را نپذیرد یعنی اینکه هرچقدر مدیرعامل شرکتی دچار بدبینی بیشتری باشد به علت بدبینی که دارد بسیاری از سرمایه‌گذاری‌هایی که می‌تواند در آینده سودآوری به همراه داشته باشند را رد می‌کند در نتیجه شرکتی که دارای سرمایه‌گذاری کمتری باشد سودآوری کمتری در آینده خواهد داشت و هرچقدر سودآوری در شرکتی کمتر باشد بدان معنا می‌باشد که وجه نقد کمتری به شرکت ورود خواهد داشت در نتیجه از میزان وجه نقد ورودی به شرکت کاسته شده و کفایت وجه نقد شرکت کاهش خواهد یافت و همچنین هرچقدر سرمایه‌گذاری‌ها و سودآوری شرکتی کمتر باشد سود قبل از بهره و مالیات کوچکتری خواهد داشت در نتیجه دفعات پوشش هزینه بهره کمتری خواهد داشت و قابل ذکر است زمانی که وجه نقد در شرکتی کمتر باشد برای اینکه شرکت‌ها بتواند سرمایه در گردش برای فعالیت‌های عادی خود را تأمین نماید مجبور به استفاده از تسهیلات مالی خواهد بود و هرچقدر تسهیلات مالی در شرکتی بیشتر باشد میزان بهره نیز بیشتر خواهد شد که این امر در نهایت منجر به کاهش دفعات پوشش هزینه بهره در شرکت خواهد شد؛ بنابراین با توجه به آنچه شرح آن در بالا رفت انتظار آن می‌رود که با افزوده شدن بر بدبینی مدیریت از میزان کفایت وجه نقد و دفعات پوشش هزینه بهره کاسته گردد. آنچه که قدر مسلم برای همه روشن می‌باشد این است که مدیریت شرکت با توجه به اختیاراتی که دارد می‌تواند تمامی فعالیت‌های شرکت را تحت تأثیر قرار دهد و نتیجه نهایی فعالیت هر شرکت در صورت‌های مالی آن شرکت منعکس می‌گردد و یکی از مهم‌ترین قسمت‌هایی از صورت‌های مالی که توسط سهامداران و سایر استفاده‌کنندگان از صورت‌های مالی مورد بررسی و دقت قرار می‌گیرد میزان وجه نقد شرکت است که آیا کفایت لازمه را برای فعالیت‌های آتی شرکت دارد یا نه ؟ و همچنین میزان بدهی‌ها و خصوصاً وام‌هایی که دریافت کرده است مورد دقت نظر قرار خواهند گرفت زیرا هزینه بهره این وام‌ها در سال‌های آتی باعث کاهش سود شرکت خواهند شد. (کریستیا بومن،2016)

این مطالعه به توسعه ادبیات نظری تحقیقات حسابداری به چند دلیل می‌تواند کمک کند:ابتدا اینکه این مقاله یکی از اولین تحقیقاتی است که به بررسی تأثیر بدبینی مدیریت برکفایت وجه نقد و دفعات پوشش هزینه بهره با توجه به میزان سود انباشته شرکت‌ها پرداخته شد که در ادبیات تحقیقات حسابداری نادیده گرفته شد. دوم اینکه این مقاله فهم ما را از تحقیق کریستیا بومن (2016) و آنچه که واقعاً به آن دست یافتند بالا می‌برد. سوم اینکه با این پژوهش برای اولین بار تأثیر منفی یک ویژگی شخصیتی مدیریت (بدبینی مدیریت) بر کفایت وجه نقد و دفعات پوشش هزینه بهره در شرکت‌های با سود انباشته پایین مستند می‌شود. این موضوع به درک ما از تأثیر نگرش مدیریت بر سبک تصمیم‌گیری آن‌ها پیرامون هموارسازی سود و کفایت وجه نقد می‌افزاید و نهایتاً این تحقیق در راستای کمک به تصمیم‌گیرندگان جهت شناسایی تأثیراتی که ممکن است بدبینی‌های مدیریت بر کفایت وجه نقد و دفعات پوشش هزینه بهره بگذارد می‌باشد زیرا مدیریتشرکت به عنوان رکن اصلی و اساسی تصمیم‌گیری در شرکت می‌باشد و بدبینی وی می‌تواند تأثیرات بسازی در روند آتی سودآوری شرکت و بازدهی نهایی سهامداران داشته باشد لذا ضرورت ایجاب می‌کند تحقیقی در این زمینه صورت گیرد. بنابراین بررسی تأثیراتی که بدبینی مدیریت می‌تواند بر کفایت وجه نقد و دفعات پوشش هزینه بهره شرکت داشته باشد به عنوان مسئله اساسی در این تحقیق مطرح می‌باشد.

 

2- پیشینه تحقیق

کریستیا بومن (2016) در تحقیقی با عنوان تأثیر بدبینی مدیریت بر کفایت وجه نقد و دفعات پوشش هزینه بهره در بورس اوراق بهادار آمریکا پرداخت در این تحقیق دو فرضیه با این مضمون که بین بدبینی مدیریت با کفایت وجه نقد و دفعات پوشش هزینه بهره رابطه وجود دارد مطرح و مورد بررسی و آزمون قرار گرفته است نتایج حاصل از تحقیق وی نشان‌دهنده این مطلب می‌باشد که بین بدبینی مدیریت با کفایت وجه نقد و دفعات پوشش هزینه بهره در بورس اوراق بهادار آمریکا رابطه معنی‌داری وجود دارد.

بوباکر و همکاران[viii] (2015 )، در پژوهشی با عنوان هیئت‌مدیره و نگه داشت وجوه نقد به بررسی تأثیر عوامل هیئت‌مدیره، شامل دوگانگی، استقلال، دور ه تصدی، نفوذ مدیرعامل و اندازه هیئت‌مدیره بر سطح نگهداشت وجوه نقد، پرداختند. نتایج پژوهش نشان‌دهنده این است که ویژگی‌های هیئت‌مدیره تأثیر مستقیم بر سطح نگه داشت وجوه نقد دارند.

جفری نگ و ایرام تانا، رودریگو وردی[ix] (2012) در تحقیقی با عنوان پیش‌بینی‌های مدیریت، کیفیت افشاگری و کارایی بازار به بررسی رابطه بین سورپرایز شدن از سودهای پیش‌بینی شده توسط مدیریت و ریسک سیستماتیک با واکنش‌های بازار سهام پرداختند نتایج حاصل از تحقیق آن‌ها نشان‌دهنده این مطلب است که بین پیش‌بینی‌های مدیریت با سورپرایز شدن رابطه مستقیم و معنی‌داری وجود دارد. و بین دقت پیش‌بینی سود به عنوان نمادی از افشاگری با واکنش قیمت سهام رابطه‌ای معنادار به صورت مستقیم وجود دارد.

یانتو[x] (2011 ) در تحقیقی با عنوان تأثیر مکانیزم‌های حاکمیت شرکتی بر مانده وجه نقد و تأثیر بر ارزش شرکت پرداخت هدف اصلی وی بررسی تأثیر مکانیزم‌های حاکمیت شرکتی بر مانده وجه نقد بوده است و او بررسی نموده است که آیا این امر بر ارزش شرکت اثرگذار است به آزمون رابطه بین مکانیزم‌های حاکمیت شرکتی مانده وجه نقد و تأثیر بر ارزش شرکت در بورس سنگاپور پرداخت. نتایج بررسی شرکت‌های دارای اثربخشی کمتر حاکمیت شرکتی تمایل بیشتری برای نگهداری وجه نقد دارند. نتایج دیگر نشان می‌دهد که به دلیل انعطاف‌پذیری و همچنین تعارض بین مدیران و مالکان و تئوری نمایندگی، مدیران به منظور احتیاط وجه نقد ذخیره می‌کنند. علاوه بر این شرکت‌هایی دارای ساختار مالکیت هرمی در مقابل شرکت‌های تک مالکی و یا متمرکز وجه نقد کمتری نگهداری می‌کنند و ارزش بازار بالاتری دارند.

سابرامانیان و همکاران[xi] (2011 ) در تحقیقی مشابه یانتو به بررسی رابطه بین ساختار شرکت و میزان وجه نقد نگهداری شده پرداختند. آن‌ها با جمع‌آوری شواهد در محیط بورس نیویورک طی سال‌های 1988 تا 2006 نشان دادند شرکت‌هایی که دارای مالکیت غیرمتمرکز و تنوع تری هستند، در مقایسه با شرکت‌هایی که مالکیت متمرکز دارند به طور معناداری کمتر وجه نقد نگهداری می‌کنند. بررسی‌های بیشتر آن‌ها بیان می‌دارد به دلیل اینکه شرکت‌هایی که دارای مالکیت متنوعی هستند دارای روابط بیشتری با سایر شرکت‌ها و صنایع خاصشان داشته و فرصت‌های سرمایه‌گذاری و رشد بیشتری دارند از این رو وجه نقد کمتری نگهداری می‌کنند.

لی[xii] (2009 ) در تحقیقی با عنوان تأثیر حاکمیت شرکتی بر وجه نقد و ارزش‌گذاری شرکت چارچوبی ارائه کرد که حاکمیت شرکتی، وجه نقد و ارزش‌گذاری شرکت را به یکدیگر مرتبط می‌سازد. بحث اصلی این است که مدیران شرکت‌های با حاکمیت ضعیف بیش از اندازه وجه نقد نگهداری می‌کنند که این کار منجر به افزایش هزینه‌های نمایندگی شده و سرانجام ارزش شرکت را کاهش می‌دهد. همچنین به شیوه‌ای مشابه استدلال می‌شود که شرکت‌هایی با ساختار مالکیت داخلی قوی مانند هیئت‌مدیره قوی به احتمال زیاد در بهره‌گیری از وجوه نقد شرکت مشکلات نمایندگی کمتری دارند. پرسش مهم این است که آیا ساختارهای قوی داخلی حاکمیت شرکتی، اختیار مدیریت بر نگهداشت وجه نقد را کاهش می‌دهند؟ پیش‌بینی می‌شود که نگهداشت وجه نقد با ساختار قوی داخلی حاکمیت شرکتی مانند ساختارهای قوی هیئت‌مدیره کاهش می‌یابد. مبنای این پیش‌بینی این است که ساختار قوی‌تر حاکمیت شرکتی با نظارت مؤثرتر بر مدیران مرتبط است و در نتیجه اختیار مدیران را بر ذخایر وجه نقد شرکت محدود می‌کند.

لوئیس[xiii] (2009) ارزش وجه نقد نگهداری شده و محافظه‌کاری حسابداری را مورد بررسی قرار داد در این تحقیق رابطه محافظه‌کاری حسابداری و ارزش وجه نقد نگهداری شده با بازده غیر عادی شرکت مورد بررسی قرار گرفت و در پایان به این نتیجه رسید که محافظه‌کاری حسابداری بر رابطه میان وجه نقد نگهداری شده و عملکرد عملیاتی آتی شرکت تأثیر مثبت دارد. همچنین شواهد به دست آمده از این تحقیق نشان می‌دهد که محافظه‌کاری حسابداری با استفاده بهینه از وجه نقد در دسترس شرکت در ارتباط است و از این تصور که محافظه‌کاری حسابداری می‌توانند به عنوان یک جایگزین برای نظارت خارجی و کاهش هزینه‌های نمایندگی باشد حمایت می‌کند.

گارسیا-تروئل و همکاران[xiv] (2008) ارتباط بین کیفیت اقلام تعهدی و میزان وجه نقد نگهداری شده در شرکت،را مورد بررسی قرار داده و به این نتیجه رسیدند که در شرکت‌هایی که کیفیت اقلام تعهدی بالاست وجه نقد نگهداری شده به نسبت سایر شرکت‌ها کمتر است. به علاوه آن‌ها به این نتیجه رسیده‌اند که با افزایش سطح تأمین مالی از طریق بانک‌ها و همچنین در حضور سایر دارایی‌های نقد گونه،وجه نقد نگهداری شده کاهش می‌یابد و البته شرکت‌هایی که توان بالاتری در ایجاد وجه نقد دارند وجه نقد بیشتری را نیز نگهداری می‌کنند. (قناتی، 1389،52)

هارفورد و همکاران[xv] (2008 ) در یک بررسی مقطعی رابطه بین هزینه نمایندگی و میزان نگهداشت وجه نقد پرداختند. نتایج آن‌ها نشان داد که بین هزینه نمایندگی و میزان وجه نقد رابطه مثبتی وجود دارد.

فاولکندر[xvi] (2006) خصوصیات اثرگذار بر میزان وجه نقد در واحدهای تجاری کوچک را مورد مطالعه قرار داده است. یافته‌های وی حاکی است که بر خلاف شرکت‌های بزرگ در شرکت‌های کوچک با افزایش اهرم، میزان وجه نقد نگهداری شده نیز افزایش می‌یابد. به علاوه شرکت‌هایی که از اعتبار بهتری برخوردار بوده و نیز شرکت‌هایی که وضعیت مالی بهتری دارند وجه نقد کمتری نگه می‌دارند.

پینکویتز و همکاران[xvii] (2004 ) نیز تأثیر حمایت از حقوق سهامداران در سطح کشور بر نگهداشت وجه نقد را آزموده و نشان می‌دهند که در کشورهایی با حمایت پایین از سرمایه‌گذار، وجه نقد برای سهامداران خرد ارزش کمی دارد. این نتیجه با این فرض هماهنگ است که حمایت ضعیف از حقوق سهامداران این امر را برای مدیران و سهامداران دارای کنترل تسهیل می‌کند که منابع شرکت را در جهت منافع خود هدایت کنند.

با توجه به اینکه تا به حال در ایران تحقیقی در زمینه بدبینی مدیریت صورت نپذیرفته است لذا تحقیقی که بتوان به آن به عنوان پیشینه داخلی اشاره نمود وجود ندارد و فقط تحقیقاتی که برخی از متغیرهای آن شبیه به متغیرهای این تحقیق می‌باشد در زیر به آن‌ها اشاره کوتاهی شده است:

علی نژاد و صبحی (1395) در تحقیقی به بررسی تأثیر بیش اعتمادی مدیران بر ارزش دفتری و ارزش بازار ساختار سرمایه پرداختند. در این راستا از میان شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران با استفاده از روش انتخاب هدفمند 62 شرکت به عنوان نمونه پژوهش انتخاب شدند. برای آزمون فرضیه‌ها از روش رگرسیون چند متغیرهوروش گشتاور تعمیم‌یافته استفاده شده است. نتایج حاصل از پژوهش حاکی از این است که میزان بیش اعتمادی مدیران تأثیری بر ارزش دفتری ساختار سرمایه ندارد، این در حالی است که در این پژوهش تأثیربیش اعتمادی بر روی ارزش بازار ساختار سرمایه مشاهده شد.

اسماعیل‌زاده مقری و همکاران(1394) در پژوهشی ساختارهای مالکانه به اشکال مالکیت نهادی، مالکیت شرکتی و مالکیت مدیریتی تقسیم‌بندینموده که روابط بین جریان وجوه نقد آزاد و استفاده بهینه از دارایی‌ها را تعدیل می‌کنند در این پژوهش از85 نمونه از شرکت‌های پذیرفته شدهدربورس اوراق بهادار تهران مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج این پژوهش بیانگر این است که مالکیت نهادیو مالکیت مدیریتی در سطح کل صنایع و به تفکیک بر رابطه منفی بین جریان وجه نقد آزاد و استفاده بهینه از دارایی‌ها اثر معکوس داشته است. همچنین نتایج نشان داد که مالکیت شرکتی در سطح کل صنایع و به تفکیک،بر رابطه منفی بین جریان وجه نقد آزاد و استفاده بهینه از دارایی‌ها اثر مستقیم دارد.

گرد و همکاران (1394) در تحقیقی با عنوان بررسی رابطه بین ویژگی‌های حاکمیت شرکتی و وجه نقد نگهداری شده که هدف این پژوهش، بررسی نقش حاکمیت شرکتی در ارتباط با مدیریت منابع نقدی شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران، طی سال‌های 1386 تا 1392 است. نقش حاکمیت شرکتی هدایت و کنترل شرکت به منظور کاهش تضاد نمایندگی بین سهامداران و مدیران است. نمونه‌ای از انحراف مدیریت از منافع سهامداران، مدیریت نامناسب منابع نقدی است. در پژوهش پیش رو از متغیرهای مدت زمان تصدی مدیرعامل، اتکا بر بدهی، تمرکز مالکیت، استقلال هیئت‌مدیره، دوگانگی وظیفه مدیرعامل و مالکیت نهادی، به منظور ارزیابی حاکمیت شرکتی استفاده شده است. مدل آماری پژوهش با بهره‌مندی از روش رگرسیون بر اساس داده‌های تابلویی برآورد شده است. یافته‌های پژوهش، رابطه منفی و معناداری بین مالکیت نهادی، اتکا بر بدهی و استقلال هیئت‌مدیره با سطح وجه نقد نگهداری شده را نشان می‌دهد. همچنین بر اساس یافته‌ها، رابطه معناداری بین تمرکز مالکیت، دوره تصدی مدیرعامل و دوگانگی وظیفه مدیرعامل با سطح وجه نقد نگهداری شده وجود ندارد.

مراد زندی و دیگران (1394) در تحقیقی با عنوان تأثیر جریان وجه نقد آزاد و سطح انباشت وجه نقد بر انعطاف‌پذیری مالی که این پژوهش باهدف بررسی تأثیر جریان وجه نقد آزاد و سطح انباشت وجه نقد بر انعطاف‌پذیری در شرکت‌های پذیرفته شده بورس اوراق بهادار تهران صورت گرفت. جامعه آماری تحقیق شامل تمامیشرکت‌هایپذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران از سال 1387 تا سال 1392 بود که از این میان با استفاده از مدنظر قرار دادن معیارهای مشخص، تعداد 50 شرکت حائز شرایط شناخته و به عنوان جامعه غربالگری شده در نظر گرفته شد. روش جمع‌آوری داده‌ها بر اساس بانک‌های اطلاعاتی سازمان بورس اوراق بهادار تهران، سایت اینترنتی این سازمان و نرم‌افزارهای سهام مانند نرم‌افزار ره‌آورد نوین بود که جهت جمع‌آوری داده‌های موردنیاز برای آزمون فرضیه‌ها استفاده گردید. در ادامه برای آزمون فرضیه‌ها از آزمون چاو و هاسمن، مدل رگرسیونی و آزمون تی استفاده شده است. روش آماری مورداستفاده در این تحقیق روش داده‌های تابلویی است که به کمک نرم‌افزارهای Spss و Eviews انجام پذیرفت. درنهایت یافته‌های تحقیق وجود تأثیر جریان وجه نقد آزاد و سطح انباشت وجه نقد بر انعطاف‌پذیری مالی را مورد تأیید قرارداد همچنین مشخص گردید جریان وجه نقد آزاد و سطح انباشت وجه نقد در شرکت‌های دارای انعطاف‌پذیری مالی، نسبت به شرکت‌هایی که انعطاف‌پذیری مالی ندارند تفاوت مثبت و معنی‌داری دارد.

آقایی و همکاران (1388) تأثیر ده عامل را در نگهداری موجودی‌های نقدی توسط شرکت‌ها مورد مطالعه قرار دادند. شواهد تحقیق آنان حاکی است که حساب‌های دریافتنی، خالص سرمایه در گردش، موجودی‌های کالا و بدهی‌های کوتاه‌مدت به ترتیب از مهم‌ترین عوامل با تأثیر منفی بر نگهداری موجودی‌های نقدی است. از سوی دیگر فرصت‌های رشد شرکت، سود تقسیمی، نوسان جریان‌های نقدی و سود خالص به ترتیب از مهم‌ترین عوامل با تأثیر مثبت بر نگهداری موجودی‌های نقدی است اما شواهد کافی در مورد تأثیر منفی بدهی‌های بلندمدت و اندازه شرکت‌ها بر نگهداری موجودی‌های نقدی وجود ندارد.

در ارتباط با متغیر کنترلی این مطالعه یعنی اندازه شرکت از یک طرف،کیم وهمکاران[xviii] (2011) معتقدند شرکت‌های بزرگتر به دلیل صرفه‌های ناشــی از مقیاس، عــدم تقــارن اطلاعاتــی کمتــر و بخش‌های متنوع‌تر، دسترســی بهتری با هزینه کمتر به بازارهای سرمایه دارند و به احتمال کمتری با درماندگی‌های مالی روبرو می‌شوند بنابراین وجــه نقــد کمتــری نســبت بــه شرکت‌های کوچکتــر نگهــداری می‌کنند. همچنین نتایج تحقیق خواجوی وبایزیدی(1391) نشان می‌دهد که شرکت‌های بزرگتر میزان وجه نقد کمتری نگهداری می‌کنند. از طرف دیگر، اپلر وهمکاران[xix] (1999) بر این اعتقادند که شرکت‌های بزرگتــر احتمالاًموفق‌ترند از این رو، آن‌ها قادرنــد ذخایر وجه نقد بیشتری انباشــت کننــد. علاوه بر این،درویتزوگرانینگر[xx] (2007) که انــدازه شــرکت می‌تواند مانعــی بــرای اعمــال کنتــرل مانعــی بــرای اعمــال کنتــرل محسوب شود. مدیران شرکت‌های بزرگ اختیارات بیشتری برای نگهداری وجه نقد اضافی بدون تــرس از اعمــال کنتــرل دارند.

 

3- فرضیه‌های تحقیق

1)   بدبینی مدیریت بر کفایت وجه نقد در شرکت‌های با سود انباشته بالا تأثیر دارد.

2)   بدبینی مدیریت بر کفایت وجه نقد در شرکت‌های با سود انباشته پایین تأثیر دارد.

3)   بدبینی مدیریت بردفعات پوشش هزینه بهره در شرکت‌های با سود انباشته بالا تأثیر دارد.

4)   بین بدبینی مدیریت بردفعات پوشش هزینه بهره در شرکت‌های با سود انباشته پایین تأثیر دارد.

 

4- روش‌ تحقیق

این پژوهش از نظر نوع هدف جزء پژوهش‌های کاربردی است. روش پژوهش از نظر ماهیتو محتوایی همبستگی می‌باشد. انجام پژوهش در چارچوب استدلالات قیاسی – استقرایی صورت گرفته است. داده‌های مورد استفاده در این پژوهش از صورت‌های مالی و یادداشت‌های پیوست صورت‌های مالی و همچنین از اطلاعات اولیه تابلوی بورس(گردآوری شده در نرم‌افزار ره‌آورد نوین و بانک اطلاعاتی اداره آمار شرکت بورس ) استفاده شده است. وبرای آزمون فرضیه‌ها از الگوی رگرسیون چندمتغیره با استفاده از روش داده‌های تابلویی استفاده شده است.

1)   جامعه آماری این تحقیق تمامی شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران می‌باشند. برای انتخاب نمونه از نمونه‌گیری سیستماتیک به روش حذفی با در نظر گرفتن شرایط زیر استفاده شده است:

2)   سال مالی آن‌ها منتهی به پایان اسفند ماه باشد.

3)   حداقل شش سال بین سال‌های 1389 تا 1394در بورس اوراق بهادار تهران بوده باشند.

4)   صورت‌های مالی آن‌ها در دسترس باشد.

و در نهایت با توجه به شرایط در نظر گرفته شده تعداد 93 شرکت به عنوان نمونه آماری برگزیده شدند.

 

4-1- متغیرها، مدل‌های تحقیق و شیوه اندازه‌گیری آن‌ها

متغیرهای وابسته:

   کفایت وجه نقد

  = دفعات پوشش هزینه بهره

متغیر مستقل:

= بدبینی مدیریت (یک متغیر مجازی که اگر سود پیش‌بینی شده کوچکتر از سود واقعی سال باشد برابر با 1 و در غیر این صورت برابر با 0 است )

متغیر کنترل:

  = متغیر کنترلی (برابر است با لگاریتم کل دارایی‌های شرکت)

 

متغیر طبقه‌بندی جامعه آماری:

سود انباشته از صورت گردش سود –زیان انباشته که در انتهای صورت زیان قرار دارد استخراج خواهد شد و برای این که بتوانیم شرکت‌های مورد مطالعه را به دو گروه با سود انباشته بالا و پایین تقسیم‌بندی نماییم ابتدا میانه سود انباشته شرکت‌ها را محاسبه می‌نماییم شرکت‌هایی که سود انباشته آن‌ها بزرگتر از میانه باشد با سود انباشته بالا و شرکت‌هایی که سود انباشته آن‌ها کمتر از میانه باشد به عنوان سود انباشته پایین طبقه‌بندی خواهند شد.

مدل اول: برای بررسی رابطه بین بدبینی مدیریت با کفایت وجه نقد از برازش مدل رگرسیون خطی چندگانه رابطه 1 برگرفته از تحقیق کریستیا بومن (2016 ) استفاده خواهد شد:

                       (1)

  = کفایت وجه نقد

نسبت کفایت وجه نقد:نسبت کفایت وجه نقد از تقسیم وجه نقد حاصل از عملیات شرکت بر مجموع سود نقدی، خرید دارایی‌ها و بازپرداخت بدهی‌های بلندمدت به دست می‌آید.

 

               (2)

 

= بدبینی مدیریت (یک متغیر مجازی که اگر سود پیش‌بینی شده کوچکتر از سود واقعی سال باشد برابر با 1 و در غیر این صورت برابر با 0 است )

مدل دوم:برای بررسی رابطه بین دفعات پوشش هزینه بهره با بدبینی مدیریت  از برازش مدل رگرسیون خطی چندگانه رابطه 3 برگرفته از تحقیق کریستیا بومن (2016 ) استفاده خواهد شد:

                       (3)

  = دفعات پوشش هزینه بهره

دفعات پوشش هزینه بهره یکی از نسبت‌های رایج در زمینه توان مالی بلندمدت شرکت است. همان‌طور که از نام این نسبت پیداست، توانایی شرکت برای پوشش دادن هزینه بهره بر اساس آن سنجیده می‌شود. دفعات پوشش هزینه بهره به صورت رابطه 4 قابل اندازه‌گیری می‌باشد:

              (4)

 

سود انباشته از صورت گردش سود –زیان انباشته که در انتهای صورت زیان قرار دارد استخراج خواهد شد و برای اینکه بتوانیم شرکت‌های مورد مطالعه را به دو گروه با سود انباشته بالا و پایین تقسیم‌بندی نماییم ابتدا میانه سود انباشته شرکت‌ها را محاسبه می‌نماییم شرکت‌هایی که سود انباشته آن‌ها بزرگتر از میانه باشد با سود انباشته بالا و شرکت‌هایی که سود انباشته آن‌ها کمتر از میانه باشد به عنوان سود انباشته پایین طبقه‌بندی خواهند شد.

انــدازه شــرکت:متغیر کنترلی در این مطالعه انــدازه شــرکت در نظــر گرفتــه شده است. به‌طور کلـی شـواهد تجربــی نشــان می‌دهند اندازه شرکت از متغیرهای مهمی است که بر مدیریت سود تأثیرگذار است. در شرکت‌های کوچک مدیران توانایی بیشتری در نگهداری اطلاعات وعدم ارائه آن به عموم نسبت به شرکت‌های بزرگتر دارند و با افزایش اندازه شرکت اطلاعات بیشتری در دسترس عموم قرار می‌گیرد. از طرفی سرمایه‌گذاران با دقت بالاتری شرکت‌های بزرگ را نسبت به شرکت‌های کوچک زیر ذره‌بین خود قرار می‌دهند. از این رو مدیران شرکت‌های بزرگتر در استفاده از مدیریت سود،به‌ویژه، فرصت‌طلبانه، با مشکلات و موانع بیشتری نسبت به مدیران شرکت‌های کوچک روبرو هستند. در ایــن تحقیــق جهــت وارد نمودن انــدازه شرکت‌ها در الگـوی آزمــون فرضـیات از لگــاریتم ارزش دفتــری کل دارایی‌ها استفاده می‌شود. از ایـن رو متغیـر انـدازه شـرکت می‌تواند در تبیــین بهتــر روابــط بــین متغیرهــای مســتقل و وابسته مؤثر واقع شود. (احمدپور و منتظری،1390).

 

5- یافته‌های تحقیق

5-1- آمار توصیفی

به منظور شناخت بهتر ماهیت جامعه‌ای که در پژوهش مورد مطالعه قرار گرفته است و آشنایی بیشتر بامتغیرهای پژوهش، قبل از تجزیه‌وتحلیل داده‌های آماری،لازم است این داده‌ها توصیف شود؛ بنابراین، قبل از این که به آزمون فرضیه‌های پژوهش پرداخته شود، متغیرهای پژوهش به صورت خلاصه در جدول1مورد بررسی قرار می‌گیرد. این جدولحاوی شاخص‌هایی برای توصیف متغیرهای تحقیق می‌باشد. این شاخص‌ها شامل،شاخص‌های مرکزی و شاخص‌های پراکندگی است.

جدول1 نشان می‌دهد که متغیرهای تحقیق دارای چه ویژگی‌هایی هستند، سطر اول این جدول بیان می‌کند که تعداد تمامی داده‌ها برای تمامی متغیرهای مورد مطالعه برابر 558 عدد- سال می‌باشد که 279 عدد سال مربوط به شرکت‌های با سود انباشته بالا و 279 عدد سال مربوط به شرکت‌های با سود انباشته پایین،و سطر دوم میانگین متغیرهای جمع‌آوری شده را به تفکیک نشان می‌دهد،که به عنوان مثال میانگین اندازه شرکت در شرکت‌های با سود انباشته پایین732/12است. سطرششم واریانس و پراکندگی متغیرها را حول میانگین نمایش می‌دهد که واریانس اندازه شرکت در شرکت‌های با سود انباشته پایین141/1می‌باشد. سطرهایهفتم و هشتم میزان چولگی و کشیدگی داده‌ها را نسبت به منحنی نرمال زنگوله‌ای شکل نشان می‌دهد که در بین متغیرهای تحقیق اندازه شرکت درشرکت‌های با سود انباشته پایین با عدد 901/0دارای چولگی به سمت راست می‌باشد و سطرنهم ودهم تغییرات بزرگترین و کوچکترین اعداد را به عنوان دامنه تغییرات توصیف می‌کند که در این میان برای متغیر اندازه شرکت در شرکت‌های با سود انباشته پایین دارای مینیمم داده برابر 8215/9و مقدار ماکزیمم برابر 1115/18می‌باشد.

 

جدول1- آمار توصیفی

شرکت‌های با سود انباشته بالا

شرکت‌های با سود انباشته پایین

علامت اختصاری

کفایت وجه نقد

بدبینی مدیریت

متغیر کنترلی

دفعات پوشش هزینه بهره

کفایت وجه نقد

بدبینی مدیریت

متغیر کنترلی

دفعات پوشش هزینه بهره

تعداد داده‌ها

279

279

279

279

279

279

279

279

میانگین

745052/1

54/0

432719/14

702654/12

408094/1

45/0

732326/12

34887/6

میانه

84588/0

1

245958/14

628745/5

716757/0

0

695897/12

020548/3

مد

0046/0

1

8107/15a

6287/5

0046/0

0

6455/13

6114/0

انحراف معیار

3521491/3

499/0

2097016/1

181386/20

3780398/8

499/0

0681267/1

720725/13

واریانس

237/11

249/0

463/1

288/407

411/11

249/0

141/1

258/188

چولگى

174/5

166/0-

633/0

159/4

984/5

196/0

901/0

012/6

کشیدگی

003/37

987/1-

935/0

964/21

761/42

976/1

969/3

146/44

مینیمم

879/3-

0

4051/12

85/2-

6822/3-

0

8215/9

2261/6-

ماکسیمم

0908/33

1

4376/18

9159/165

2399/32

1

1115/18

954/137

منبع: یافته‌های پژوهشگر

 

5-2- آزمون فرضیات

برای انجام تحلیل رگرسیونی ابتدا آزمون نرمال بودن متغیرها به وسیله آزمون کولموگروف –اسمیرنوف  مورد بررسی قرار می‌گیرد. چون سطح معنی‌داری  در متغیرها از 05/0 بزرگتر است، داده‌ها دارای توزیع نرمال می‌باشند؛ بنابراین فرض نرمال بودن متغیرهای وابسته این تحقیق پذیرفته می‌شود. جهت آزمون فرضیات پژوهش ابتدا ضرایب متغیرها برآورد شده و بعد از آن وارد مدل نموده و سپس مورد بررسی و آزمون آماری قرار گرفت.

5-2-1- آزمون فرضیه اول

جدول2 به ترتیب ضریب همبستگی بین بدبینی مدیریت  به عنوان متغیر مستقل و کفایت وجه نقد در شرکت‌های با سود انباشته بالا  به عنوان متغیر وابسته برابر 158/0است همچنین  ضریب تعیین، ضریب تعیین تعدیل‌شده و خطای معیار تخمین را ارائهمی‌کند. آماره آزمون دوربین – واتسون برابر 655/1 است که در بازه 5/1 تا 5/2 قرار دارد،فرض عدم خودهمبستگی بین خطاها رد نمی‌شود و بنابراین می‌توان از رگرسیون استفاده کرد. جدول3حاوی تحلیل واریانس رگرسیون، به منظور بررسی قطعیت وجود رابطه خطی بین متغیرهاست. در خروجی زیر سطح معنی‌داری بزرگتر از 5 درصد می‌باشد، پس فرض خطی بودن رابطه دو متغیر تائید نمی‌شود.

 

جدول2- ضریب همبستگی، ضریب تعیین و آزمون دوربین –واتسون فرضیه اول

مدل

ضریب همبستگی

ضریب تعیین

ضریب تعیین تعدیل‌شده

خطای معیار تخمین

آماره دوربین - واتسون

1

158/0a

025/0

018/0

9153993/2

655/1

منبع: یافته‌های پژوهشگر

 

جدول 3- تحلیل واریانس رگرسیون

فرضیه اول

مجموع مربعات

درجه آزادی

میانگین مربعات

آماره F

سطح معنی‌داری

1

رگرسیون

337/60

6

169/15

784/1

062/0a

باقیمانده

877/2354

276

500/8

 

 

کل

214/2406

276

 

 

 

منبع: یافته‌های پژوهشگر

 

جدول 3 شامل تحلیل واریانس رگرسیون به منظور بررسی قطعیت وجود رابطه خطی بین دو متغیر است. آماره F از تقسیم میانگین مربعات رگرسیون بر میانگین مربعات باقیمانده به دست می‌آید. در جدول 3 آماره F برابر 784/1F و همچنین سطح معنی‌داری 062/0 و بزرگتر از 05/0 می‌باشد که حاکی از معنی‌دار نبودن رگرسیون در سطح اطمینان  95% است. بنابراین وجود رابطه معنی‌دار بدبینی مدیریت و کفایت وجه نقد در شرکت‌های با سود انباشته بالا تأیید نمی‌شود.

 

جدول4-نتایج حاصل از آزمون فرضیه اول

سطح معنی‌داری

t آماره

ضرایب استاندارد شده

ضرایب استاندارد نشده

علامت اختصاری

متغیر

Beta

میزان خطا

ضریب

161/0

404/1

 

108/2

960/2

C

مقدار ثابت

058/0

902/1

113/0

350/0

666/0

PESSIMISM

بدبینی مدیریت

072/0

809/1-

108/0-

145/0

262/0-

bx

اندازه شرکت

منبع: یافته‌های پژوهشگر

با توجه به جدول 4، آماره t برای متغیر(بدبینی مدیریت)،در سطح اطمینان 95% معنی‌دار نمی‌باشدکه مقادیر سطح معنی‌داری به دست آمده در ستون مربوطه گواه بر این مدعا می‌باشد. در ستون ضرایب (B) به ترتیب مقدار ثابت و ضریب متغیرهای مستقل و کنترلی ارائه شده است. و با توجه به نبود رابطه بین بدبینی مدیریت و کفایت وجه نقد در شرکت‌های با سود انباشته بالا معادله رگرسیون نیز ارائه نشده است. وهمان‌طور که از آماره t  پیداست ارتباطی بین بدبینی مدیریت با کفایت وجه نقد در شرکت‌های با سود انباشته بالا وجود ندارد.

 

5-2-2- آزمون فرضیه دوم

با توجه به جدول 5ضریب همبستگی بین  بدبینی مدیریت و کفایت وجه نقد در شرکت‌های با سود انباشته پایین برابر 436/0 است که نشان‌دهنده همبستگی خوب بین  بدبینی مدیریت و کفایت وجه نقد در شرکت‌های با سود انباشته پایین می‌باشد. ضریب تعیین برابر 190/0 است یعنی 19/0 درصد از تغییرات متغیر وابسته (کفایت وجه نقد در شرکت‌های با سود انباشته پایین ) را می‌توان توسط مدل توضیح داد. ضریب تعیین تعدیل‌شده برابر 162/0 است. تفاوت ضریب تعیین و ضریب تعیین تعدیل‌شده می‌تواند ناشی از حجم نمونه و تعداد متغیرها باشد. درصورتی که نمونه کوچک باشد، ضریب تعیین تعدیل‌شده برای تفسیر مناسب‌تر است، با بزرگتر شدن حجم نمونه این دو ضریب به هم نزدیک می‌شوند. مقدار خطای معیار تخمین به دست آمده در جدول4 نشان از کم بودن پراکندگی نقاط حول خط رگرسیون می‌باشد. آماره آزمون دوربین – واتسون برابر 575/1 است که در بازه 5/1 تا 5/2 قرار می‌گیرد، بنابراین عدم همبستگی بین خطاها پذیرفته می‌شود و می‌توان از رگرسیون استفاده کرد. خروجی بعدی جدول 6 حاوی تحلیل واریانس رگرسیون، به منظور بررسی قطعیت وجود رابطه خطی بین متغیرهاست.

جدول فوق نشان‌دهنده آنالیز واریانس برای معنی‌دار بودن رگرسیون چندگانه می‌باشد. در جدول 6آماره F برابر 104/8 حاکی از معنی‌دار بودن رگرسیون در سطح اطمینان  95% است. مقدار سطح معنی‌داری به دست آمده گواه بر این مدعاست. بنابراین وجود رابطه معنی‌دار بین  بدبینی مدیریت با کفایت وجه نقد در شرکت‌های با سود انباشته پایین تأیید می‌شود.

جدول5- ضریب همبستگی، ضریب تعیین و آزمون دوربین –واتسون فرضیه دوم

فرضیه دوم

ضریب همبستگی

ضریب تعیین

ضریب تعیین تعدیل‌شده

خطای معیار تخمین

آماره دوربین - واتسون

2

436/0a

190/0

162/0

1158382/3

575/1

منبع: یافته‌های پژوهشگر

 

جدول6- تحلیل واریانس رگرسیون فرضیه دوم

فرضیه دوم

مجموع مربعات

درجه آزادی

میانگین مربعات

آماره F

سطح معنی‌داری

2

رگرسیون

358/157

6

679/78

104/8

000/0a

باقیمانده

531/2679

276

708/9

 

 

کل

890/2836

276

 

 

 

منبع: یافته‌های پژوهشگر

 

جدول 7-نتایج حاصل از برآورد فرضیه دوم

سطح معنی‌داری

t آماره

ضرایب استاندارد شده

ضرایب استاندارد نشده

علامت اختصاری

متغیر

Beta

میزان خطا

ضریب

625/0

490/0

 

158/2

105/1

C

مقدار ثابت

000/0

728/3-

219/0-

376/0

400/1-

PESSIMISM

بدبینی مدیریت

204/0

273/1-

075/0-

175/0

223/0-

bx

اندازه شرکت

منبع: یافته‌های پژوهشگر

 

با توجه به جدول7، آماره t برای  بدبینی مدیریت،در سطح اطمینان 95% معنی‌دار می‌باشدکه مقادیر سطح معنی‌داری به دست آمده در ستون مربوطه گواه بر این مدعا می‌باشد. بنابراین نباید این  بدبینی مدیریت را از مدل رگرسیونی خارج کرد. در ستون ضرایب (B) به ترتیب مقدار ثابت و ضریب متغیرهای مستقل در معادله رگرسیون ارائه شده است. در ستون ضرایب استاندارد شده بتا، مقدار ضریب بتا  بدبینی مدیریت 219/0- نشان‌دهنده رابطه قوی و منفی بین  بدبینی مدیریت با کفایت وجه نقد در شرکت‌های با سود انباشته پایین می‌باشند. معادله رگرسیون به صورت رابطه 5 می‌باشد:

 

 

همان‌طور که مدل نشان می‌دهد علامت ضریب b  بدبینی مدیریت منفی می‌باشد، بنابراین  بدبینی مدیریت عاملی تأثیرگذار در به وجود آمدن کفایت وجه نقد در شرکت‌های با سود انباشته پایین به صورت معکوس می‌باشد.

 

5-2-3- آزمون فرضیه سوم

جدول8 به ترتیب ضریب همبستگی بین بدبینی مدیریت  به عنوان متغیر مستقل و دفعات پوشش هزینه بهره در شرکت‌های با سود انباشته بالا  به عنوان متغیر وابسته برابر 325/0است،جدول فوق ضریب تعیین، ضریب تعیین تعدیل شده و خطای معیار تخمین را ارائه می‌کند. آماره آزمون دوربین – واتسون برابر 994/1 است که در بازه 5/1 تا 5/2 قرار دارد،فرض عدم خود همبستگی بین خطاها رد نمی‌شود و بنابراین می‌توان از رگرسیون استفاده کرد. جدول 9 حاوی تحلیل واریانس رگرسیون، به منظور بررسی قطعیت وجود رابطه خطی بین متغیرهاست. در خروجی زیر سطح معنی‌داری بزرگتر از 5 درصد می‌باشد، پس فرض خطی بودن رابطه دو متغیر تائید نمی‌شود.

 

جدول8- ضریب همبستگی، ضریب تعیین و آزمون دوربین –واتسون فرضیه سوم

فرضیه سوم

ضریب همبستگی

ضریب تعیین

ضریب تعیین تعدیل‌شده

خطای معیار تخمین

آماره دوربین - واتسون

3

325/0a

106/0

099/0

0024681/2

994/1

منبع: یافته‌های پژوهشگر

 

جدول 9-تحلیل واریانس رگرسیون

مدل

مجموع مربعات

درجه آزادی

میانگین مربعات

آماره F

سطح معنی‌داری

3

رگرسیون

128/131

6

564/65

351/16

000/0a

باقیمانده

726/1106

276

010/4

 

 

کل

855/1237

276

 

 

 

منبع: یافته‌های پژوهشگر

 

جدول 9 شامل تحلیل واریانس رگرسیون به منظور بررسی قطعیت وجود رابطه خطی بین دو متغیر است. طبق این جدولF برابر 351/16 که حاکی از معنی‌دار نبودن رگرسیون در سطح اطمینان  95% است. مقدارسطح معنی‌داری به دست آمده گواه بر این مدعاست. بنابراین وجود رابطه معنی‌دار بدبینی مدیریت و دفعات پوشش هزینه بهره در شرکت‌های با سود انباشته بالا تأیید نمی‌شود.

با توجه به جدول10، آماره t برای متغیر(بدبینی مدیریت)،در سطح اطمینان 95% معنی‌دار نمی‌باشدکه مقادیر سطح معنی‌داری به دست آمده در ستون مربوطه گواه بر این مدعا می‌باشد. در ستون ضرایب (B) به ترتیب مقدار ثابت و ضریب متغیرهای مستقل و کنترلی ارائه شده است. و با توجه به نبود رابطه بین بدبینی مدیریت و دفعات پوشش هزینه بهره در شرکت‌های با سود انباشته بالا معادله رگرسیون نیز ارائه نشده است. وهمان‌طور که از آماره t  پیداست ارتباطی بین بدبینی مدیریت با دفعات پوشش هزینه بهره در شرکت‌های با سود انباشته بالا وجود ندارد.

 

جدول10-نتایج حاصل از آزمون فرضیه سوم

سطح معنی‌داری

t آماره

ضرایب استاندارد شده

ضرایب استاندارد نشده

علامت اختصاری

متغیر

Beta

میزان خطا

ضریب

000/0

171/8

 

448/1

834/11

C

مقدار ثابت

495/0

683/0

039/0

241/0

164/0

PESSIMISM

بدبینی مدیریت

000/0

655/5-

322/0-

099/0

562/0-

bx

اندازه شرکت

منبع: یافته‌های پژوهشگر

 

5-2-4- آزمون فرضیه چهارم

با توجه به جدول 11 ضریب همبستگی بین  بدبینی مدیریت و دفعات پوشش هزینه بهره در شرکت‌های با سود انباشته پایین برابر 440/0 است که نشان‌دهنده همبستگی خوب بین  بدبینی مدیریت و دفعات پوشش هزینه بهره در شرکت‌های با سود انباشته پایین می‌باشد. ضریب تعیین برابر 194/0 است یعنی 4/19 درصد از تغییرات متغیر وابسته (دفعات پوشش هزینه بهره در شرکت‌های با سود انباشته پایین ) را می‌توان توسط مدل توضیح داد. ضریب تعیین تعدیل‌شده برابر 188/0 است. آماره آزمون دوربین – واتسون برابر 751/1 است که در بازه 5/1 تا 5/2 قرار می‌گیرد، بنابراین عدم همبستگی بین خطاها پذیرفته می‌شود و می‌توان از رگرسیون استفاده کرد. خروجی بعدی جدول 12حاوی تحلیل واریانس رگرسیون، به منظور بررسی قطعیت وجود رابطه خطی بین متغیرهاست.

جدول 12 نشان‌دهنده آنالیز واریانس برای معنی‌دار بودن رگرسیون چندگانه می‌باشد. در جدول 12 آماره F برابر 157/33 حاکی از معنی‌دار بودن رگرسیون در سطح اطمینان  95% است. مقدار سطح معنی‌داری به دست آمده گواه بر این مدعاست. بنابراین وجود رابطه معنی‌دار بین  بدبینی مدیریت با دفعات پوشش هزینه بهره در شرکت‌های با سود انباشته پایین تأیید می‌شود.

 

جدول 11-ضریب همبستگی، ضریب تعیین و آزمون دوربین–واتسونفرضیه چهارم

مدل

ضریب همبستگی

ضریب تعیین

ضریب تعیین تعدیل‌شده

خطای معیار تخمین

آماره دوربین - واتسون

4

440/0a

194/0

188/0

0719839/2

751/1

منبع: یافته‌های پژوهشگر

جدول 12- تحلیل واریانس رگرسیون فرضیه چهارم

مدل

مجموع مربعات

درجه آزادی

میانگین مربعات

آماره F

سطح معنی‌داری

4

رگرسیون

690/284

2

345/142

157/33

000/0a

باقیمانده

900/1184

276

293/4

 

 

کل

590/1469

276

 

 

 

منبع: یافته‌های پژوهشگر

 

جدول 13- ضرایب معادله رگرسیون فرضیه چهارم

سطح معنی‌داری

t آماره

ضرایب استاندارد شده

ضرایب استاندارد نشده

علامت اختصاری

متغیر

Beta

میزان خطا

ضریب

000/0

997/7

 

501/1

005/12

C

مقدار ثابت

000/0

952/3-

214/0-

250/0

987/0-

PESSIMISM

بدبینی مدیریت

000/0

846/6-

371/0-

117/0

798/0-

bx

اندازه شرکت

منبع: یافته‌های پژوهشگر

 

با توجه به جدول 13، آماره t برای  بدبینی مدیریت،در سطح اطمینان 95% معنی‌دار می‌باشدکه مقادیر سطح معنی‌داری به دست آمده در ستون مربوطه گواه بر این مدعا می‌باشد. بنابراین نباید این  بدبینی مدیریت را از مدل رگرسیونی خارج کرد. در ستون ضرایب (B) به ترتیب مقدار ثابت و ضریب متغیرهای مستقل در معادله رگرسیون ارائه شده است. در ستون ضرایب استاندارد شده بتا، مقدار ضریب بتا  بدبینی مدیریت 214/0- نشان‌دهنده رابطه قوی و منفی بین  بدبینی مدیریت با دفعات پوشش هزینه بهره در شرکت‌های با سود انباشته پایین می‌باشند. معادله رگرسیون به صورت رابطه 6 می‌باشد:

                        (6)

 

همانطور که مدل نشان می‌دهد علامت ضریب b  بدبینی مدیریت منفی می‌باشد، بنابراین  بدبینی مدیریت عاملی تأثیرگذار در به وجود آمدن دفعات پوشش هزینه بهره در شرکت‌های با سود انباشته پایین به صورت معکوس می‌باشد.

 

6- بحث و نتیجه‌گیری

در این تحقیق به بررسی رابطه بین بدبینی مدیریت با کفایت وجه نقد  و دفعات پوشش هزینه بهره با توجه به میزان سود انباشته شرکت‌ها پرداخته شد برای رسیدن به این هدف چهار فرضیه مطرح گردیدند و برای آزمون فرضیات تحقیق داده‌های 93 شرکت از شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران با استفاده از روش نمونه‌گیری حذف سیستماتیک برگزیده و از داده‌های دوره زمانی بین سال‌های 1389 تا 1394 استفاده شد. برای انجام آزمون آماری فرضیه‌های تحقیق رگرسیون چند متغیره مورد استفاده قرار گرفت. نتایج حاصله نشان می‌دهد بین بدبینی مدیریت با کفایت وجه نقد و دفعات پوشش هزینه بهره در شرکت‌های با سود انباشته بالا رابطه‌ای معنی‌داری یافت نشد.

نتایج حاصل از این فرضیه تحقیق با نتایج حاصل از تحقیق کریستیا بومن (2016) که نشان داد بین  بدبینی مدیریت با کفایت وجه نقد  و دفعات پوشش هزینه بهره در بورس اوراق بهادار آمریکا رابطه معنی‌داری وجود دارد مطابقت ندارد و دلیل اصلی این عدم تمایز را می‌توان در طبقه‌بندی صورت گرفته در این تحقیق که شرکت‌های مورد بررسی به دو گروه با سود انباشته بالا و پایین طبقه‌بندی شده‌اند توجیه نمود. همچنین نتایج بررسی نشان می‌دهد بین بدبینی مدیریت با کفایت وجه نقد و دفعات پوشش هزینه بهره در شرکت‌های با سود انباشته پایین رابطه معنی‌داری وجود دارد به عبارتی بین بدبینی مدیریت با کفایت وجه نقد در شرکت‌های با سود انباشته پایین در شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران رابطه‌ای به صورت معکوس وجود دارد یعنی با افزایش بدبینی مدیریت، کفایت وجه نقدو دفعات پوشش هزینه بهره در شرکت‌های با سود انباشته پایین کاهش می‌یابد و بالعکس. نتایج حاصل از این فرضیه تحقیق با نتایج حاصل از تحقیق کریستیا بومن (2016) مطابقت دارد.نهایتاً نتایج مطالعه بررسی رابطه معنی‌دار معکوس بین اندازه شرکت با کفایت وجه نقد و دفعات پوشش هزینه بهره رانشان می‌دهد که با نتایج تحقیقات کیم و همکاران(2011) وخواجوی و بایزیدی(1391) مطابقت دارد و با نتایج تحقیقات اپلر وهمکاران(1999) و درویتزوگرانینگر(2007) مطابقت ندارد.

با توجه به نتایج تحقیق  به سهامداران و سایر سرمایه گذران شرکت‌ها توصیه می‌گردد تا به بدبینی مدیریت که بر اساس مقایسه بین سود واقعی و پیش‌بینی شده مدیریت می‌توان به آن پی برد توجه داشته باشند زیرا با توجه به نتایج حاصل شده از فرضیه‌های این تحقیق اگر بر میزان بدبینی مدیریت شرکت افزوده گردد در این صورت از میزان کفایت وجه نقد در شرکت کاسته خواهد شد و در نتیجه سود شرکت‌های با مدیریت بدبین از قابلیت اعتماد پایین‌تری برخوردار می‌باشد و از این بابت می‌توان به آن به عنوان یک عامل برای تجزیه‌وتحلیل‌های سرمایه‌گذاری استفاده نمود و لذا به سهامداران و سایر سرمایه‌گذاران توصیه می‌گردد که سهام شرکت‌های با مدیریت بدبین را به عنوان سهام سودآورتر در نظر نگیرند زیرا اگر مدیر بدبین باشد از کفایت وجه نقد شرکت کاسته می‌شود و این مطلب نشان‌دهنده آن است که شرکت قدرت کمتری در خرید دارایی‌ها و همچنین پرداخت سود نقدی خواهد داشت. همچنین قابل ذکر است این رابطه در شرکت‌های با سود انباشته پایین نمود یافته است بدان معنا که هرچقدر مدیریت بدبین‌تر باشد بر سودآوری شرکت تأثیر بیشتری دارد و در نتیجه سود انباشته شرکت کمتر است و در نهایت باید گفت که شرکت‌های با مدیریت بدبین نمی‌توانند برای سرمایه‌گذاری مفید باشند. همچنین به آن‌ها پیشنهاد می‌گردد که بدبین بودن مدیریت شرکت را به عنوان یک عامل تأثیرگذار بر دفعات پوشش هزینه بهره شرکت در نظر بگیرند زیرا با افزایش بدبینی مدیریت از میزان دفعات پوشش هزینه بهره کاسته می‌گردد و می‌بایست که جهت کسب بازدهی بالاتر بدبینی مدیریت را در نظر داشته باشند تا بتوانند به حداکثر بازدهی ممکنه دست یابند و با توجه به این امر که دفعات پوشش هزینه بهره یکی از عوامل اثرگذار بر پرداخت بدهی‌های شرکت می‌باشد و اگر شرکتی قدرت کمتری در پرداخت بدهی‌های خود داشته باشد به مرور از اعتبارش کاسته می‌شود و هرچقدر بیشتر از اعتبار شرکتی کاسته شود در این صورت قدرت کمتری برای فعالیت خواهد داشت و در نهایت از میزان سودآوری شرکت کاسته می‌گردد و بازدهی نهایی که نصیب سرمایه‌گذاران می‌گردد کمتر خواهد شد و بنابراین سهام شرکت‌های با مدیریت بدبین نمی‌تواند سهام مناسبی برای سرمایه‌گذاری باشد. وهمان‌گونه که در بالا نیز بدان اشاره شد سود انباشته به عنوان یک متغیر تأثیرگذار در طبقه‌بندی جامعه آماری می‌تواند مطرح باشد و سرمایه‌گذاران و سهامداران شرکت‌ها این مطلب را در نظر بگیرند که بدبینی مدیریت بیشترین خودنمایی خود را در شرکت‌های با سود انباشته پایین نمایش می‌دهد و به عبارت بهتر می‌توان بیان داشت که بدبینی مدیریت در شرکت‌های با سود انباشته پایین بالاتر است.

 

 

 

 

 

 

 

 



1-گروهحسابداری،واحدبابل،دانشگاهآزاداسلامی،بابل،ایران

2-گروهمدیریت مالی، واحدبابل،دانشگاهآزاداسلامی،بابل،ایران، نویسنده مسئول. Anabavichashmi2003@gmail.com



[i].Healy

[ii].Bergstresseret al

[iii].Klein

[iv].Bowenet al

[v].Ge, Weiliet al

[vi].Hribaret al

[vii].Schrandet al

[viii]. Boubakeret al

[ix]. Jeffrey et al

[x]. Yuanto

[xi]. Subramaniam,et al

[xii].Lee, Cheng Few

[xiii]. Louiset al

[xiv].Garcia-Teruelet al

[xv].Harfordet al

[xvi].Faulkenderet al

[xvii]. Pinkowitzet al

[xviii]. Kimet al

[xix]. Opleret al

[xx]. Drobetzet al

1)   اسماعیل‌زاده مقری، علی، محمد محمودی، سیدامین هادیان و احمد برگ بید، (1394)، "تأثیرساختارمالکیتبررابطهبینجریانوجهنقدآزادو مدیریتاستفادهبهینهازدارایی‌ها"، پژوهش‌های حسابداری مالی و حسابرسی سال 7، شماره 28، صص 41-23.

2)   احمدپور، احمد و هادی منتظری، (1390)،"نوع مدیریت سود و تأثیر اندازه شرکت، ساختار مالکیت و حاکمیت شرکتی بر آن"، مجله پیشرفت‌های حسابداری، دوره سوم، شماره دوم، صص 35-1.

3)   آقایی، محمد علی، احمدرضا نظافت، مهدی ناظمی اردکانی و علی اکبر جوان، (1388)، "بررسی عوامل مؤثر بر نگهداری موجودی‌های نقدی در شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران"، پژوهش‌های حسابداری مالی، سال اول، شماره 2، صص 53-70

4)   علی نژاد ساروکلائی، مهدی و مریمصبحی، (1395)، "تأثیر بیش اعتمادی مدیران بر ساختار سرمایه"، پژوهش‌های حسابداری مالی و حسابرسی سال 8، شماره 31، صص 109-93.

5)   خواجوی، شکراﷲ و انور بایزیدی، (1391)، "بررسی رابطه بین اقلام تعهدی و میزان نگهداری دارایی‌های نقدی شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران، مجله دانش حسابداری، سال سوم، شماره 9، صص 76-55.

6)   گرد عزیز، منصور محمدی و مجید گل دوست،(1394)، "بررسی رابطه بین ویژگی‌های حاکمیت شرکتی و وجه نقد نگهداری شده"، بررسی‌های حسابداری و حسابرسی دوره 22، شماره 2.

7)     مراد زندی، آناهیتا و محسن تنانی،(1394)، "تأثیر جریان وجه نقد آزاد و سطح انباشت وجه نقد بر انعطاف‌پذیری مالی"، پژوهش‌های حسابداری مالی و حسابرسی، سال 7، صص 71-57.

8)      Bergstresser, Daniel B., Philippon, Thomas, )2006(, “CEO Incentives and Earnings Management”, Journal of Financial Economics 80, PP. 511–529.

9)     Bowen, Robert M., Rajgopal, Shivaram, Venkatachalam, Mohan, )2008(, “Accounting Discretion, Corporate Governance and Firm Performance”, Contemporary Accounting Research 25 (2), PP. 351–405.

10) Boubaker, S., Derouiche, I. & Nguyen, D, (2015), “Does the Board of Directors Affect Cash Holdings? A study of French Listed Firms”, Journal of Management & Governance, 19(2), PP. 341-370.

11) Christa H. S.Bouwman, (2016), "Managerial Pessimism and Adequacy Cash and Time Interest Earned", Journal of Banking & Finance

12) Drobetz, Wolfgang; Grüninger, Matthias C, (2007), “Corporate Cash Holdings: Evidence from Switzerland”, Fin Mkts Portfolio Mgmt 21, PP. 293–324.

13) Faulkender, M., and R.Wang, (2006), “Corporate Financial Policy and the Value of Cash”, Journal of Finance 61, PP. 1957–1990.

14) Garcia-Teruel, P. J., and P. Martinez-solano, (2008), "On the Determinants of SME Cash Holdings: Evidence from Spain”, Journal of Business Finance and Accounting 35.

15) Ge, Weili, Matsumoto, Dawn, Zhang, Jenny,)2011(, “Do CFOs Have Style? An Empirical Investigation of the Efect of Individual CFOs on Accounting Practices”, Contemporary Accounting Research 28, PP. 1141–1179.

16)  Harford, Jarrad, Mansi, Sattar A. & William F.Maxwell, (2008), "Corporate Governance and Firm Cash Holdings", Journal of Financial Economics, Vol. 87, PP. 535-555.

17) Hribar, Paul, Yang, Holly, )2012(, “CEO Overconfidence and Management Forecasting”, Working Paper.

18) Healy, Paul M., )1985(, “The Effect of Bonus Schemes on Accounting Decisions”, Journal of Accounting and Economics 7 (1–3), PP. 85–107.

19) Jeffrey Ng, İrem Tuna, Rodrigo Verdi, (2012), "Management Forecasts, Disclosure Quality, and Market Efficiency", The Wharton School University of Pennsylvania 1303 Steinberg Hall-Dietrich Hall.

20) Klein, April, )2002(, “Audit Committee, Board of Director Characteristics, and Earnings Management”, Journal of Accounting and Economics 33, PP. 375–400.

21) Kim, Jiyoung, Kim, Hyunjoon and Woods, David, (2011), “Determinants Of Corporate Cash-Holding Levels, An Empirical Examination Of The Restaurant Industry”, International Journal Of Hospitality Management 30, PP. 568–574.

22) Lee, Cheng Few, (2009), "Cash Holdings, Corporate Governance Structure and Firm Valuation", Review of Pacific Basin Financial Markets and Policies, Vol.12, No.3, PP.475-508.

23) Louis, Henock, Amy Sun and Oktay Urcan, (2010), "Value of Cash Holdings and Accounting Conservation", Financial Accounting and Reporting Section (FARS) Paper.Http://SSRN.Com/.

24) Opler, T., Pinkowitz, L., Stulz, R. And Williamson, R. (1999), “The Determinants and Implications of Corporate Cash Holdings”, Journal of Financial Economics 52, PP. 3–46.

25) Pinkowitz, L., Stulz, R. & R.Williamson, (2004), “Do Firms with Poor Protection of Investor Rights Hold More Cash?”, Working Paper, Georgetown University, PP.1-45.

26)  Schrand, Catherine M., Zechman, Sarah L.C., )2012(, “Executive Overconfidence and the Slippery Slope to Financial Misreporting”, Journal of Accounting and Economics 53 (1), PP. 311–329.

27) Subramaniam, Venkat, Tony T.Tang, Heng Yue, Xin Zhou, (2011), ”Firm Structure and Corporate Cash Holdings”, Journal of Corporate Finance, No 17, PP. 759–773.

28) Yuanto, K, (2011), ”Do Corporate Governance Mechanisms Matter for Cash Holdings and Firm Value?”, Journal of Corporate Finance, No 17, PP. 725–740.

 

 

یادداشت‌ها